Voeten, schoenen en blessures, (deel 3)

Door
Dr Hans Keizer
12 oktober 2017 00:00
Voeten, schoenen en blessures, (deel 3)
beeld shutterstock

Het is duidelijk dat schoenen een beschermende functie voor de voet hebben. (zie deel 2) Schoenen fabrikanten en loopsportwinkels beweren dat vooral het overmatig naar binnen kantelen van de voet (overpronatie) na de landing gecorrigeerd moet worden om blessures te voorkomen. Met name bij deze lopers worden schoenen voorgeschreven die een verhoogde, schokdempende hiel en verstrekte midden zool  hebben. In tegenstelling hiermee, zouden lopers met een neutrale voethouding of een iets naar buiten kantelende (supinatie) voet bij de landing een neutrale schoen moeten krijgen met meestal wel een verstrekte hiel, die het kantelen van het hielbeen beperkt. Echter de vraag is, wat al deze schoenen doen ter voorkoming van blessures, als je rekening houdt met de normale anatomie van de voet en de loopstijl.


Voeten, schoenen en blessures


In 2011 onderzochten Ryan et al . 81 loopsters voor en na een trainingsperiode van 13 weken als voorbereiding op de halve marathon. De loopsters werden op een gestandaardiseerde manier ingedeeld naar hun voetenstand in rust (neutraal, supinatie, pronatie en overpronatie). Daarna werden aan de loopsters neutrale (Nike Pegasus), stabiliserende (Nike Structure Triax) of schoenen die de beweging controleerden (Nike Nucleus) voorgeschreven. Dit werd op een zogenaamde gerandomiseerde wijze gedaan. Uit de resultaten bleek, dat de Structure Triax het minst aanleiding gaf tot blessures en trainingsdagen verlies. De Nike Nucleus daarentegen gaf de meeste aanleiding tot problemen. Maar de loopsters met een neutrale voet rapporteerden significant meer pijn als ze de Nike Nucleus droegen. Dit lijkt te wijzen op een te grote bewegingsbeperking van hun voeten met deze schoen. De onderzoekers besluiten het artikel met te stellen, dat het voorschrijven van pronatie controlerende schoenen simplistisch is en zelfs potentiëel gevaarlijk kan zijn. Maar, elke wetenschappelijke bevinding moet herhaald kunnen worden. Ryan en medewerkers halen onderzoek van o.a. Knapik et al., (2009, 2010) aan, die weliswaar bij soldaten, geen invloed van schoenen op het voorkomen van blessures konden aantoonden. Of de verschillen zijn veroorzaakt door de verschillende proefgroepen zal nog moeten worden onderzocht.

In een ander recent onderzoek (Nielsen et al., 2014) werd gekeken naar het voorkomen van blessures en de relatie daarvan met een verschillende mate van pronatie of supinatie e.d. versus de schoen. Beginnende lopers (n=927, 466 mannen, 461 vrouwen, gemiddelde leeftijd 37 jaar) werden gedurende 1 jaar gevolgd. Alle lopers kregen de Adidas Supernova Glide (een neutrale schoen, met 12mm hogere hiel) voorgeschreven. Na 1 jaar had 27,2% van de lopers een blessure gehad. Bij het eerste meetpunt, als de lopers 250km hadden afgelegd, was er geen verschil tussen de voet’soorten’. Per 1000 trainings kilomer was dat echter wel het geval. Hier bleek, dat juist de lopers die een pronatie voet hadden minder blessures vertoonden, dan de andere lopers.




De conclusie, die we hieruit kunnen trekken is: (Over)pronatie is geen sterke risicofactor voor het verkrijgen van loopblessures. In zoverre onderstrepen ze de bevindingen van Ryan en medewerkers. Nielsen en medewerkers vinden het wel een goed idee, als lopers die sterk proneren anti-pronatie schoenen dragen. Voorts is natuurlijk het comfort en het schoengewicht van groot belang.


Lopen op blote voeten: Is het nu aan te bevelen?


Uit de voorgaande artikelen kan de lezer niet of nauwelijks een conclusie trekken of het lopen op blote voeten voor-of nadelen heeft. Theoretisch kunnen we stellen, dat de proprioscepsis (het gevoel) van de voet beter behouden kan blijven. Dit zorgt op de langere duur (weer theoretisch) voor een betere aanpassing van voetspieren e.d. Echter, door het ontbreken van goed prospectief (dezelfde groep wordt voor en na een periode van training gemeten en vergeleken met een controle groep) onderzoek ontbreekt nog grotendeels (Hall et al., 2013). Ook Lieberman (2012) vindt dat ‘barefoot running’ nu nog meer vragen dan antwoorden oproept.


Maar het lijkt er wel op, dat een schoen niet teveel correctie van de voet zou moeten oproepen. Maar enige steun en comfort (schokdempende zool, die niet elk steentje laat voelen) is onontbeerlijk.  Zelf geef ik de voorkeur aan een neutrale schoen, met weinig tot geen hielverhoging, ondanks mijn lichte platvoet een enige overpronatie. Immers, de ‘veer’functie van de middenvoet wordt dan beter gebruikt.


Wel lijkt er nog veel te halen uit de combinatie van minimale schoenen en loopstijl (Perl et al., 2012) . Hoe de laatste te veranderen is, zal in een ander artikel beschreven worden.


Literatuur


Hall, J. P., et al. "The biomechanical differences between barefoot and shod distance running: a systematic review and preliminary meta-analysis." Sports Med 43(12): 1335-1353, 2013.

Lieberman, D.E. What we can learn about running from barefoot running: an evolutionary medical perspective. Exerc Sport Sci Rev 40 (2): 63-72, 2012

Nielsen, R.O. et al. Foot pronation is not associated with increased injury risk in novice runners wearing a neutral shoe: a 1-year prospective cohort study. Br J Sports Med 48 (6): 440-447, 2014

Perl, D.E. Effects of footwear and strike type on running economy. Med Sci Sports Exerc 44: 1335-1343, 2012

Ryan, M. et al. The effect of three different levels of footwear stability on pain outcomes in women runners: a randomised control trial. Br J Sports Med 45 (9): 715-721, 2011

  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur
 Dr Hans
Dr Hans Keizer
 Dr Hans  Keizer

Dr Hans Keizer

Redacteur

Heeft de opleiding leraar lichamelijke opvoeding en geneeskunde gedaan en werkte 35 jaar als arts/fysioloog aan de universiteit Utrecht en Maastricht, waar hij in 1983 promoveerde. Hij was winnaar van de prijs voor Sportgeneeskunde, gasthoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Salzburg. Hij was een succesvol atletiektrainer, bondscoach/arts K.N.A.U. en bracht verschillende lopers naar de wereldtop. Hij heeft meer dan 120 wetenschappelijke publicaties op zijn naam.

Verplicht Verplicht
Verplicht
  • Jan
    Beste Hans, als je ergens geen verstand van hebt, verdiep je er dan eerst in alsvorens je conclusies trekt uit onderzoeken en presenteert als vasstaande feiten. De invloed van een schoen vertaalt zich naar meer dan wel of geen blessure, vooral omdat in de wetenschap niet de moeite wordt genomen te kijken welke blessure, maar alles op een grote hoop wordt gegooid om bewijs te hebben dat gepubliceerd kan worden zonder er over na te hoeven denken. Wanneer een been goed wordt ondersteund kan de loper effectiever lopen en zal dat omzetten in een resultaat, bij een overpronatie en gebrek aan steun zal de loper vanzelf minder resultaat uit zijn lopen halen (trage afzet), minder effectief en daardoor minder geprikkeld er nog een schepje op te doen. Het onderzoek met de Nike Pegasus is altijd twijfelachtig geweest omdat die schoen voor 90% van de recreatieve lopers te weinig stabiliteit geeft (wat weer iets anders is dan corrigeren).
    Reactie geplaatst op 15/10/17 om 10:13 uur
  • Andre
    links
    Reactie geplaatst op 14/10/17 om 09:34 uur
  • arjen
    Zien we hier het linker- of rechterbeen?
    Reactie geplaatst op 09/03/16 om 08:42 uur

Loopkalender

22
oktober