Lopen als een kameel

Lopen als een kameel

Deze zomer las ik het vuistdikke boek over het leven van de Nederlandse schrijver en denker Desiderius Erasmus van Sandra Langereis. Erasmus, dwarsdenker, is de toepasselijke titel. Hij is naamgever van een van de universiteiten waaraan ik momenteel aan ben verbonden, maar dwarsdenkers zijn er schaars. Wetenschappers zijn tegenwoordig vooral meedenkers, ze denken na hoe ze met de geldstromen kunnen meebewegen.

En wat je niet bij je vrouw vindt zoek je buitenshuis, zo luidt een veelgefluisterd gezegde. Ik ga dus wel eens vreemd bij mensen die de kunst van het dwarsdenken wel verstaan. Bijvoorbeeld bij een biohackerspraatgroep die eens in de zoveel tijd in een café bij elkaar komt.

Een van mijn favoriete biohacks is low carb, het verminderen van koolhydraten en het stimuleren van de vetverbranding. Maaike de Vries, gezondheidswetenschapster en algeheel topmens schreef er een boek over: Hoe word ik een supervetverbrander. Hoe dan? Dat was eigenlijk heel simpel voor mij: start de dag met een beetje snel verteerbare vetten, opgelost in koffie, en geen carbs. Medium chain fatty acids, zoals die zich bevinden in kokosvet of roomboter. De vetverbranding wordt aangeslingerd en je hebt de hele dag geen honger. En geen last van siëstadrang na de lunch.

In navolging van Maaike de Vries ben ik ook begonnen met hardlopen op vetverbranding. Je lichaam moet eraan wennen, maar tegenwoordig loop ik zonder problemen 10 km op een nuchtere maag. Nou ja, een maag met koffie en een beetje vet dus. Bij afstanden tot 25 km neem ik af en toe een paar rozijntjes of een dadel als ik de 10 km gepasseerd ben.

Maar er viel mij toch iets op

Sinds ik op vetverbranding loop heb ik minder water nodig. Ik neem het ook niet meer mee, tenzij het echt warm is. Kan dat iets te maken hebben met mijn veranderde eetgewoontes? Ik dacht hieraan tijdens de vrije discussies in de biohackerspraatgroep, en een van hen had het antwoord paraat: bij vetverbranding produceer je veel meer water dan bij verbranding van koolhydraten. Logisch dat je minder nodig hebt. Kamelen kennen die truc ook, die verbranden hun vetreserves die ze op hun rug dragen tijdens hun trektochten door de woestijn. En komen zo aan extra water.

Metabool water

Klinkt goed, maar is dat echt waar? Volgens wikipedia produceert het metabolisme van een zoogdier 107-110 gram water per 100 gram vet, en maar 60 gram per 100 gram koolhydraat. Twee keer zoveel water dus bij vetverbranding!

Maar als ik verder lees begin ik toch te twijfelen. Een gram vet heeft meer calorieën dan een gram koolhydraten. Je zou dus minder grammen vet hoeven te verbranden dan grammen koolhydraat om dezelfde inspanning te leveren. Maar wat een calorie precies betekent in de fysiologie is een stuk ingewikkelder dan in de fysica. Daar is een calorie gewoon de energie die nodig is om 1 gram water 1 graad Celcius te verwarmen. Of volgens Einstein: E=mc2. Als we op kernenergie zouden lopen maakt het niet uit waar die massa (m) vandaan komt, uit koolhydraten of uit vet. Maar we lopen niet op kernenergie en ook niet op verwarmd water.

Als ik ergens echt niet meer uitkom vraag ik het aan Stans

Stans van der Poel. Inspanningsfysioloog en dwarsdenker uit Erasmiaans hout. Ze liet eind jaren 90 kankerpatiënten doen aan sport, waarvoor ze bijna op staande voet werd ontslagen. Nu is sporten bij kanker regulier advies.

Achter de schermen is zij inspirator van veel nieuwe ontwikkelingen op het gebied van ademhalen, marathontraining en reïntegratie. Maaike heeft ook veel van haar geleerd. Ik schrijf haar mijn vraag.

“Ik was hier al 14 jaar geleden of langer mee aan de gang met een vriend. We hebben toen ook sporten in combinatie met vasten gedaan. Ik krijg de indruk dat ik beter zweet als ik een betere vetverbrander ben en mijn klanten hebben die indruk ook!”

Beter zweten! Dus juist méér moeten drinken?

Ik kom er nog steeds niet uit. Ik vraag het dus aan u, lezer die op low carb loopt: Heb je minder water nodig? Loop je als een kameel? Of zweet je als een otter?

Zet het in de comments!

Maarten Fornerod (1963) is bioloog, dataonderzoeker en universitair hoofddocent op het gebied van kanker en hersenontwikkeling, verbonden aan het ErasmusMC Rotterdam en TU Delft. Daarnaast is hij publicist op het gebied van leefstijl, gezondheid, hardlopen en Aziatische familiegeschiedenis. Sinds 2016 publiceert hij blogs bij Sportrusten en sinds 2022 bij ProRun.

Reageer op dit artikel

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

19 reacties

  • Rick

    Elk lichaam is anders. Maar wel trainbaar. En ik denk dat hoeveel je zweet en moet eten erg afhangt van jouw constitutie.

    Ik train graag ‘s ochtends vroeg voor het eten. Wel na een kopje koffie. Het bevalt me prima, alleen na een x aantal km zit ik leeg. Dit punt zit rond de 17 km in de ochtend. Ik loop dan altijd zeer extensief (d2). Deels is dit te trainen door vaker met weinig tot geen eten te lopen.
    Maar wanneer ik later op de dag loop, dan heb ik vaak meer eten nodig of sneller hongerklop.

    De hoeveelheid drinken is m.i. ook persoonlijk en gewenning. Met mond dicht lopen zorgt voor meer verdamping en dan heb ik duidelijk minder snel dorst. Maar met temperaturen van boven de 25 zweet ik als een Otter en vind ik het verstandig om veel te blijven drinken. Misschien overbodig, maar wanneer ik een keer te weinig drink. Voel ik mij of er een tank over mij heen is gereden.

    Wat middag eten en Siësta behoefte daarna, wanneer mijn middag eten uit veel brood bestaat, val ik daarna in slaap of heb moeite mij te concentreren. Heb ik als middag eten veel groenten met olie, …. Dan kan ik zonder moeite door.
    Eet ik mijn ontbijt idem, dan heb ik heel snel weer honger. Eet ik volle kwark of havermout s’ ochtends, met veel fruit, dan hou ik het lang uit zonder eten. Ik koppel dit zelf aan de vezels, maar dit kan ook door het vet komen.

  • Kees Stoel

    Veel trainingen op de nuchtere maag, geen dorst na afloop en heel veel zweten.

  • Dennis Dekker

    In mijn ervaring moet ik veel minder drinken als ik loop op neus ademhaling. Uit mijn hoofd verlies je met mond ademhaling >30% meer vocht dan met neus ademhaling.

    Ik hou ook van trainen op een lege maag. Zo loop ik geregeld een halve marathon afstand , en ga ik daarna eens ontbijten.

  • Henk Lammers

    tweede commentaar: sporten op meer dan zone-1-nivo kan niet ( alleen) op vetverbranding, want veel te traag systeem . als je nuchter gaat sporten ( met alleen koffie en wat vet), dan verbruik je je glycogeen, opgeslagen in je spieren ( = glucose). een goed-getraind persoon heeft glycogeenvoorraad genoeg voor 1.5 uur gematigd ( 70%) training . daarna pas ga je ( als je niets eet) over op volledige vetverbranding, maar daarop kom je nog amper vooruit ( hongerklop!!) . na de inspanning wordt je glycogeen-voorraad in je spieren weer opgebouwd ( vanuit je vetvoorraad), dus weer glucose beschikbaar voor de volgende keer! kortom: glucose is je benzine voor het sporten, niet vet! de hele low-carb-beweging is een ” hype”!

  • Henk Lammers

    ik ben niet zo in deze materie gedoken als jij, maar 1 opmerking valt mij op: ” een zoogdier metaboliseert uit 100 gr vet 110 gr water”. dat lijkt me grote onzin: de grammen water kunnen nooit groter zijn dan 100 gr vet, dan maak je materie uit niets!! scheikunde!!

    • Peter

      Gelukkig maak je uit H-atomen in vet H2O-moleculen en die hebben veel meer massa.

      • Henk Lammers

        oke, maar dan voeg je dus materie toe. in dit geval zuurstof, dat heet verbranding.

    • Fred

      110 gram water komt vrij bij 100 gram vetverbrsnding, dat betekent niet dat vet in water omgezet wordt maar dat het water een binding had met het vet. Dat is dus heel goed te verklaren.

  • Floortje Haest

    Ik drink de avond van te voren veel en eet de avond van te voren ook extreem veel koolhydraten. De dag zelf heb ik amper water en eten nodig. Ook in extreme hitte. Ik loop meestal altijd op een nuchtere maag.

  • Jac Verbeek

    Als ik ‘smorgens ga sporten, eet en drink ik nooit van te voren, en ook niet tijdens het rennen. Vanmorgen nog 15 km gerend en vaker17, 18 of 19 km. Zelfs ruim een halve marathon, maar niet in wedstrijdvorm. Dat doe ik al jaren. Bevalt me uitstekend. Eet ook periodes low carb. Zweten doe ik ruim voldoende, maar kan niet zeggen dat ik dorst heb na het sporten.

  • Niels Veldman

    Om je vetverbranding te stimuleren is lopen op nuchtere maag goed. Dit doe ik ook vrijwel altijd. Dit is te doen voor korte trainingen, en lange duurlopen in langzaam tempo (Z1/Z2).
    Een wedstrijd/training in langdurig wedstrijdtempo is een ander verhaal. Dat ga je eenvoudig niet redden zonder goede glycogeen voorraad en extra voeding tijdens de wedstrijd. Een voorbeeld zijn allen die de man met de hamer tegenkomen na 30K in de marathon.

  • Anja van der Schaaf

    O, ik loop op low carb, dat wist ik niet 🙂
    Ik ben zo’n 8 jaar geleden begonnen met hardlopen via het sportrusten programma. Daarin werd ook geadviseerd om af en toe zonder ontbijt te lopen. Ik zag het niet zo zitten, ik kan halverwege de ochtend misselijk worden als ik niet goed ontbijt, maar een keer proberen kan geen kwaad. Het ging prima, ik had nergens last van, ik denk omdat het bloed dan naar je ledematen stroomt in plaats van je spijsverteringsstelsel. Sindsdien vind ik het wel praktisch als ik vroeg in de ochtend loop, dan hoef ik niet nog eerder op te staan om te ontbijten. Ik loop op de woensdagochtenden altijd zonder ontbijt een 12,5 km, soms 14 of 15, een rustige duurloop en dat gaat prima. Rustige duurlopen van die afstand kan ik prima zonder water lopen als het niet te warm is. Als het in de winter onder de 10 graden is ook nog wel verder, tot een km of 20 (dan wel met ontbijt trouwens). Ik zweet sowieso niet heel veel. Probleem met dit verhaal is dat ik geen vergelijkingsmateriaal heb. Dus ik kan niet zeggen of ik minder water nodig heb dan daarvoor.
    Een nuchtere maag betekent voor mij geen calorieen innemen van tevoren. Ik drink wel een groot glas water, immers, in de nacht verlies je een kwart tot een halve liter vocht. Het lijkt mij niet verstandig om een hardloop training te starten met al een lager vochtgehalte in je lichaam door de nacht.
    Sifan Hassan deed het overigens wel, vasten en trainen voor de marathon van Londen. Ieder lichaam is ook verschillend, ik kan me voorstellen dat voor het ene lichaam een andere trainings- en voedingsaanpak nodig is dan voor het andere lichaam.

  • Jan gevers

    Whow whow mooi artikel, open einde … ik ben man van 56 loop 42k per week in 3 tal keer altijd ‘s ochtends en nuchter … of met Max 0,4liter water bij aanvang … ik drink wel gemiddeld 2 liter water per dag en mijn vochtpercentage doel is 65% (moeilijk te halen / houden) meestal rond de 63% volgens bioimpedantie weegschaal… ik ben er al in geslaagd in de winter (bij 5 a 7) graden volledig nuchter en zonder water 41k te lopen op een rustig tempo 4h30 daar waar mijn marathonpotentiel 3h30 is … ik denk, geloof dat watervoorraad in het lichaam enorm belangrijk is om het dagelijks op peil te houden … en bij topprestatie het waanzinnig belangrijk om te starten met goede basis, en tijdens het lopen, het water ook als extern afkoelmiddel kan gebruikt worden (spons) over hoofd, armen benen …. Wat ik in de zomer ook ervaar is dat het zweet op mijn lichaam eerder koud voelt …. Ik wil zeker meewerken aan structureel onderzoek, ook mbt kanker en sport (werd zelf in 2016 gediagnoseerd met prostaarkanker … waar ik geen traditionele behandeling onderging … en waar het hormonaal testosteron verhaal me ook wel wat zoekvragen geeft …. Lopen geeft verhoging testosteron, en testosteron zou prostaatkanker stimuleren ( 1 van de therapieën is het toedienen van testosteron verlagende middelen … ) dwarsdenker …. Jan. Hoor het wel of ik iets kan betekenen… there is no 2 intense all about balance !!

  • Gerdy

    Leuke vraag voor de slimmer presteren podcast.!

    Mijn ervaring is ook idd dat ik weinig water nodig heb als ik op vet loop. En ik loop zelfs m’n marathons nuchter. Nu wel aan t omschakelen overigens omdat ik denk dat ik wel sneller ga lopen (zou toch moeten?) van lopen op carbs maar nog aan t zoeken. Ik heb niet veel water nodig maar wel zout.

  • Bart Meijs

    Hi Maarten, ik volg Sportrusten programma’s en ben bekend en praktiseer nuchter lopen. Onlangs van trainingen voor 10km geswitched naar trainingen voor halve marathon.

    Tot een dik uur geen water of supplementen nodig.
    Bij 2u trainingen heb ik na de eerste 30 min nog een waterpunt, maar daarna niet meer. Wel neem ik 2 gelletjes in zo’n geval. Ik ben dan aan het trainen voor een PR.

    Dat mis ik in je analyse: de intensiteit van de training. Ik kan mij voorstellen dat een training in hartslagzone D2 (vetverbrandingshartslag) heel lang vol te houden is zonder al te veel water en koolhydraten. Echter ga je op je wedstrijdhartslag of vermogen lopen dan zijn de behoeften van je lichaam anders. Meeste kamelen gaan daarom ook langzaam.

    Ben benieuwd naar de inzichten.

  • Olfert Langerak

    Zelf loop ik altijd op een nuchtere maag met wel enkele kopjes cappuccino. Zonder moeite loop ik dan 10 km of meer. Zonder drinken of eten. Wat mij wel opvalt is dat ik veel meer zweet dan bij andere inspanningen zonder nuchtere maag.

  • Wilco

    Uitgaande van korte vetketens en eenvoudige koolhydraten lijkt het erop dat bij volledige verbranding per eenheid O2 voor beide brandstoffen even veel H2O vrijkomt. De conclusie zou dan kunnen zijn dat loper die de minste zuurstof verbruikt ook het minst water hoeft aan te vullen.

    • Wilco

      Eerdere reactie toch niet helemaal juist. Bij volledige vetverbranding komt er meer H2O vrij per eenheid zuurstof.

  • Egon

    Afgaande op mijn gevoel: in 1 gram vet zit veel meer energie dan in 1 gram koolhydraten, daar staat tegenover dat koolhydraten makkelijker en sneller verbranden en er is minder zuurstof voor nodig. Vergelijk het met diesel en benzine (1 liter diesel bevat meer energie dan 1 liter benzine maar benzine ontbrand veel sneller).
    Als je lange afstanden loopt moet je goed hydrateren want door transpireren en ademen verlies je, al na gelang de temperatuur, veel vocht. Als je (te) veel vocht verliest wordt je bloed dikker en dat kan dus moeilijker stromen. Je zou ongeveer 500cc per uur moeten drinken om het verlies op peil te houden, dit vocht kun je naar mijn mening niet voldoende aanvullen door vet- of koolhydraatverbranding.
    Hoe langer je loopt hoe meer vochtverlies maar ook verlies van zouten (elektrolyten)!
    Als je door zweten veel vocht verliest en veel elektrolyten zou je beiden moeten aanvullen anders raakt de balans verstoort (alleen water drinken is niet ideaal). Beter is om een isotone sportdrank te drinken of water met opgeloste elektrolyten om spierkramp te voorkomen.
    Een ander punt: als je fanatiek hardloper bent (3 tot 5x trainen per week) moet je ok voldoende (goede!) calorieën binnen krijgen, voor een echte sporter is dat moeilijker dan een niet actief persoon, daarom raad ik vasten in welke vorm dan ook voor een fanatieke hardloper sterk af, ook zou ik geen ontbijt overslaan.
    Als je minimaal 1x per week een LSD (lange slome duurloop) doet gaat jouw lichaam vanzelf meer vet verbranden daar zijn geen diëten voor nodig.
    Voor een fanatieke sporter zijn ook eiwitten super belangrijk voor het herstel en opbouw van de spieren, die krijg je eerder te weinig dan teveel binnen.
    Nogmaals dit is mijn mening.

De beste looptips en inspirerende artikelen elk vrijdag in je mailbox?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en mis niets!

Ha loper, graag even je aandacht. Op ProRun doen we dagelijks ons best om je te informeren, motiveren en inspireren. We bieden je handige tools, zoals de hardloopkalender, runlog en calculator.

Dit vraagt tijd en geld. Trakteer ons op een kop koffie en € 2,50. Iets meer mag natuurlijk ook.

Dan schrijven en bouwen (en lopen) wij verder.

Alvast bedankt!

Meer uit Gezondheid