X
Win de nieuwe Garmin 245 Forerunner

Meld je aan voor de ProRun nieuwsbrief en maak kans op het winnen van de nieuwe Garmin Forerunner 245

 
Naam *
Verplicht
E-mail *
Verplicht
Verplicht
 
 

Bloeddruk tijdens sporten

Door
Dr Hans Keizer
13 mei 2019 00:00
Bloeddruk tijdens sporten
Een van de oudere lezers vroeg zich af, wat een aanvaardbare bloeddruk is tijdens het lopen. Hij constateerde, dat zijn systolische (de bovendruk) bloeddruk bij de warming-up en het begin van de wedstrijd flink oploopt. 

Bloeddruk: wat is het?
De bloeddruk wordt weergegeven in 2 getallen, de systolische of bovendruk en de diastolische of onderdruk. De eerste geeft de bloeddruk weer tijdens de contractie van het hart, de tweede is de bloeddruk tijdens de hartpauze, dus als het hart zich ontspant tussen twee slagen in.

De hoogte van de systolische bloeddruk wordt bepaald door de hoeveelheid bloed die het hart uitpompt tegen de vaatweerstand in. En die vaatweerstand wordt bepaald door: 1. De elasticiteit van de bloedvaten. 2. Het al dan niet open gaan staan van de bloedvaten in de werkende spieren. 3. Het aantal capillairen in die spieren.

Ten gevolge van veroudering zal de elasticiteit van de bloedvaten afnemen waardoor de bloeddruk stijgt. Zo ligt de gemiddelde rust bloeddruk bij 30-39 jarige gezonde mannen tussen de 128/75 mmHg ( mm kwik) en bij gezonde vrouwen 115/72 mmHg (Bron: RIVM). Bij gezonde 60-70 jarigen daarentegen zijn die waarden gestegen tot 143/83 en 137/79. We spreken van te hoge bloeddruk (hypertensie) als de systolische en diastolische waarden boven de 140mmHg, respectievelijk 90 mmHg komen bij 30-39 jarigen. Voor mensen boven de 70 jaar liggen deze grenzen wat hoger.

Wat gebeurt er tijdens duur-inspanning?
Als je begint met je warming-up gaat het hart direct meer bloed uitpompen. Hierdoor zal de bloeddruk onmiddellijk worden verhoogd. Met name zal de systolische druk omhoog gaan. Een stijging van 20mmHg is bij een rustige warming-up heel normaal. Ook de diastolische druk kan (zeker bij ouderen) in eerste instantie wat stijgen. De oorzaak van dit alles is gelegen in het feit, dat de ‘deur’ naar de werkende spieren nog niet open staat. Er is n.l. een soort poortwachter systeem van bloedvaten dat vóór de capillairen zit. Dit zogenaamde pre-capillaire weerstandsysteem heeft enige tijd nodig om open te gaan staan zodat alle daarachter liggende capillairen doorbloed worden. Door een goed opgebouwde warming-up van minimaal 15-20 minuten zal dat inderdaad gebeuren. Het gevolg hiervan is, dat de diastolische of onderdruk dan wat gaat dalen. Zo’n daling is heel gunstig voor de arbeid die het hart moet leveren om de vereiste hoeveelheid bloed uit te pompen en daarin is de gemiddelde arteriële bloeddruk  weer van belang. Hiervoor is een eenvoudige formule:

Pgem = Pdiastolisch + {(Psystolisch – Pdiastolisch)/3}.
Pgem = de gemiddelde arteriële bloeddruk. Arteriën zijn de slagaders.  

In rust is de Pgem bij een bloeddruk van 130/80: 80 + {(130-80)/3}= 80 + 16,7 = 96,7 mmHg. Tijdens de eerste minuten van warming-up loopt de bloeddruk b.v. op tot 150/90. De Pgem bedraagt dan: 90 + {(150-90)/3} = 110 mmHg. Dit is dus een teken, dat het hart harder moet werken. 
Echter, stel nu dat je rustig met je warming-up begint gedurende 20 minuten. Dan gebeurt er dit: Pgem = 70 + {(150 – 70)/3} = 96,7 mmHg.

Als je daarentegen te intensief begint dan kan de bloeddruk gemakkelijk oplopen tot 170/100. In dat geval wordt de Pgem 123 mmHg. Dit betekent dus dat het hart veel teveel arbeid moet verrichten. Je merkt dat aan je ademhaling: bij een snelle start van een race na een onvoldoende warming-up kunnen de bloeddrukwaarden nog veel hoger oplopen en voel je je benauwd.

Als het vaatstelsel in slechte conditie is, zal de onderdruk stijgen i.p.v. dalen. Ook dat is iets dat voorkomen moet worden. Immers, de belasting van het hart neemt dan toe. Mensen, die na jarenlange inactiviteit beginnen met lopen doen er verstandig aan om de eerste 3 maanden (bij een trainingsfrequentie van 3x of meer week) alleen rustige duurlopen te doen.  

Te verwachten bloeddrukwaarden na een goede warming-up
Bij maximale intensiteit kunnen de bloeddrukwaarden ook bij ouderen oplopen tot 190/80. Dit is niets om je druk over te maken. Echter, als de systolische druk zou gaan dalen is dat een teken dat de pompfunctie van het hart daalt. Dat komt voor bij mensen met hartfalen. Aan de andere kant heb ik bij top duursporters in mijn laboratorium systolische bloeddrukwaarden gemeten van 250 mmHg en hoger. Ook dat is geen enkel probleem, daar de diastolische waarden tot 10 mmHg daalden. Dit is een teken van zeer goede spierdoorbloeding. De Pgem was bij deze mensen relatief laag, reken maar uit: 10 + {(250-10)/3} = 90 mmHg. 

Samenvattend
De systolische bloeddruk MOET oplopen tijdens inspanning. Een daling is een veeg teken. Voor ouderen is een systolische bloeddruk van tegen de 200 mmHg geen enkel probleem, mits de diastolische bloeddruk niet stijgt. Als dat wel het geval is, is dit een slecht teken. Maar bij goed duurgetrainde ouderen en jongeren daalt de onderdruk, wat een geringere hartbelasting betekent. Hierdoor kan datzelfde hart veel meer bloed uitpompen dan het hart van een ongetrainde. 
  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur
 Dr Hans
Dr Hans Keizer
 Dr Hans  Keizer

Dr Hans Keizer

Redacteur

Heeft de opleiding leraar lichamelijke opvoeding en geneeskunde gedaan en werkte 35 jaar als arts/fysioloog aan de universiteit Utrecht en Maastricht, waar hij in 1983 promoveerde. Hij was winnaar van de prijs voor Sportgeneeskunde, gasthoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Salzburg. Hij was een succesvol atletiektrainer, bondscoach/arts K.N.A.U. en bracht verschillende lopers naar de wereldtop. Hij heeft meer dan 120 wetenschappelijke publicaties op zijn naam.

Verplicht Verplicht
Verplicht
  • jan weijnen
    Een (sport)arts raadplegen als men als hardloper bij veneus oedeem compressiekousen overweegt.
    Reactie geplaatst op 17/05/19 om 09:18 uur
  • jan weijnen
    Fijn dat informatie over de bloeddruk van oudere sporters gepresenteerd wordt. Als 80-plusser kan ik bij het hardlopen natuurlijk nog hogere bloeddrukwaarden verwachten. Bij slechte conditie van de onderbeen-aderen (veneus oedeem) kan de diastolische druk toenemen bij het hardlopen. Compressiekousen zijn hiervoor een oplossing. Literatuur referenties zouden welkom zijn.
    Reactie geplaatst op 15/05/19 om 22:00 uur
  • Geen arts
    Buiten het goede artikel heb ik 1 opmerking over elasticiteit naarmate je ouder wordt en de bijbehorende hogere bloeddruk. Dit is een natuurlijk verschijnsel, maar volgens internisten is het ook voor ouderen beter om een lagere bloeddruk te hebben waarbij het ideaal rond de 120/80 zit. Dit ter voorkoming van o.a. hartproblemen. Dit echter altijd wel in samenspraak met de behandelende arts.
    Reactie geplaatst op 15/05/19 om 10:19 uur

ProRun loopclinics: Waar & wanner?

Loopkalender

22
mei