Training

De invloed van de wind bij de Zevenheuvelenloop 2015

Door
Hans van Dijk & Ron van Megen
16 november 2015
De invloed van de wind bij de Zevenheuvelenloop 2015
foto Erik van Leeuwen
Het waren zware omstandigheden afgelopen zondag bij de Zevenheuvelenloop: de lopers werden geconfronteerd met donkere luchten en een stevige wind met maar liefst windkracht 5! Heel wat minder ideaal dus dan voorgaande jaren toen het vrijwel windstil was. Wat voor invloed zal dat gehad hebben op de tijden: hoeveel langzamer loop je bij windkracht 5? 

De theorie van de windweerstand
De luchtweerstand berekend kan worden met de volgende formule:

Pl= 0,5*ρ*cdA*(v+vw)2*v

We kunnen deze formule ook gebruiken om de luchtweerstand bij het hardlopen te berekenen. We hebben eens een voorbeeld uitgewerkt voor auteur Hans van Dijk. Hij loopt met een snelheid v van circa 15,2 km/h (dus 4,22 m/s) en heeft een luchtweerstandsfactor cdA van 0,32 m2 (in een volgend artikel zullen we laten zien dat dit een reële waarde is). De dichtheid van de lucht ρ is bij 15 graden 1,226 kg/m3. Dit betekent dat Hans bij windstil weer (de windsnelheid vw is dus 0 m/s) een luchtweerstand ondervind van 0,5*1,226*0,32*4,223 = 15 Watt. Dat is maar een beperkt deel van zijn totale vermogen van 255 Watt (in een later artikel zullen we laten zien dat je deze waarde kunt berekenen uit de VO2 max, die voor Hans momenteel 60 ml/kg/min bedraagt). De invloed van de luchtweerstand is bij windstil weer dus niet zo heel groot. De invloed van de luchtweerstand wordt echter veel groter als het hard waait en dat leidt er toe dat Hans minder vermogen overhoudt en dus minder hard gaat lopen bij tegenwind. Bij windje mee wordt de luchtweerstand minder en deze kan zelfs negatief worden, zodat Hans meer vermogen overhoudt en harder kan lopen. In de onderstaande figuur en tabel hebben we dat uitgewerkt.




 
Hoe hard waaide het bij de Zevenheuvelenloop?
Volgens de gegevens van onze garmin 620 was de windsnelheid 29 km/h, dus circa 8 m/s.

Dat zou dus volgens de theorie een flink effect op de snelheid van Hans moeten hebben! Op stukken met tegenwind zou zijn snelheid moeten dalen tot 11,3 km/h en op stukken met meewind zou hij vliegen met een snelheid van 16,78 km/h!
Nu zijn deze berekeningen gebaseerd op iemand die in zijn eentje loopt. In werkelijkheid heeft Hans gelukkig hele stukken in een groepje kunnen meelopen.

Hoe groot is het voordeel van schuilen in een groepje?
Uit de literatuur volgt dat de luchtweerstandsfactor cdA dan circa 33% lager kan zijn, dus 0,21 in plaats van 0,32 m2. Het effect hiervan hebben we uitgewerkt in de onderstaande figuur en tabel. Je ziet dat Hans volgens de theorie dan zelfs bij windstil weer al wat harder kan lopen, namelijk 15,5 km/h! Dit komt doordat je ook bij windstil weer luchtweerstand ondervindt door je eigen snelheid (je ‘eigen wind’). Bij 8 m/s tegenwind wordt zijn snelheid 12,44 km/h, dus een groepje biedt meer dan 1 km/h winst ten opzichte van het alleen lopen. Bij 8 m/s meewind wordt zijn snelheid 16,57 km/h, dus iets minder dan wanneer hij alleen zou lopen. Dit komt omdat het groepje theoretisch een deel van de meewind ‘wegvangt’. De conclusie is dus dat je bij voorkeur altijd in een groepje moet meelopen, behalve bij wind in de rug.





En wat was het effect in de praktijk?
Hans finishte uiteindelijk in 59:40 en was daarmee circa 1 minuut langzamer dan vorig jaar. Medeauteur Ron finishte in 1:08: 06 en was daarmee circa 2 minuten langzamer dan vorig. Bij het bekijken van de uitslagenlijsten zagen we dat vele lopers – inclusief de toppers- in de orde van 1-2 minuten langzamer waren dan vorig jaar. Hans en Ron merkten onderweg dat de wind tijdens het lopen toch meeviel. Op vele plaatsen was er de nodige beschutting langs het parcours, door bomen en gebouwen, waardoor de wind gebroken werd. Ook was er vrijwel nergens echt tegenwind, op verreweg de meeste stukken stond er zijwind, deels wat mee en deels wat tegen. Ook scheelde het wel dat de tegenwind net op het laatste stuk stond, waar het parcours heuvelaf gaat en je de snelheid dus toch nog kunt vasthouden. 

Op basis van onze berekeningen waren we van te voren bang geweest voor een verlies van meer dan 2 minuten, maar dat viel dus gelukkig mee! We zijn benieuwd naar de ervaringen van andere lopers!


Je kunt het effect van de wind op je eigen tijden berekenen met onze calculator. Je kunt ook ons boek bestellen op www.hegeheimvanhardlopen.nl .Daar kun je ook ons boek bestellen.

Hans van Dijk en Ron van Megen

  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur
Hans van Dijk & Ron van Megen

Hans van Dijk & Ron van Megen

redactie

Zijn levenslange hardlopers en Delfts ingenieur. Hun passie is om te ontcijferen welke factoren je sportprestaties bepalen en hoe je zo snel mogelijk kunt worden. Zij zijn de auteurs van Het Geheim van Hardlopen, Het Geheim van Wielrennen en Hardlopen met POWER. 

Verplicht Verplicht
Verplicht
  • gerdie
    Bijna 11 min sneller dan in 2011, telt de omgewaaide boom ook mee? Hier heb ik zeker 20 sec vertraging opgelopen
    Reactie geplaatst op 17/11/15 om 14:56 uur
  • Nicole Loeve
    Ben ik dan een uitzondering? Mijn pr van 3 jaar geleden (ook in nijmegen) met 1 minuut en 7 sec verbetert. Was 1.02.51 nu 1.01.44 Leeftijd toen 48 nu 51 jaar.
    Reactie geplaatst op 17/11/15 om 12:54 uur
  • Joost
    Volgens mij speelde de warmte ook een grote rol bij de mindere tijden. Bij 4 graden loop ik 2 minuten sneller dan bij 13 graden zoals gisteren. 1:02:37. Wilde onder het uur.
    Reactie geplaatst op 16/11/15 om 20:23 uur
  • Roel
    Dit keer 24 seconden langzamer dan vorig jaar (nu 1.07.15) Eerste 5 km : 7 sec langzamer tweede 5 km: 16 seconden sneller laatste 5 km: 33 seconden langzamer Volgens het KNMI was de wind 9 m/s uit richting WZW (250 graden) Vorige maand op de halve marathon nog bijna 2 minuten sneller gelopen dan een jaar geleden. Op de 10 km dit jaar een PR van 1 minuut sneller. Voor de 15 km had ik bij goede omstandigheden een verbetering van mijn (PR)tijd van vorig jaar verwacht van ongeveer 30-60 seconden. Vorig jaar waren de omstandigheden namelijk wel erg gunstig (bijna windstil). Mijn tijd viel dus circa 1 minuut tegen. Op de derdebaan heb ik zo hard als ik kon doorgelopen (enige stukje met meewind) om het onvermijdelijke latere tijdverlies zo klein mogelijk te maken. Hier liep ok 14.2 km/u (6% sneller dan gemiddeld) Inschatting ten opzicht van weinig wind: eerste 5 km met zijwind 22 sec verloren (1.6%) tweede 5 km (34% meewind, 16% tegenwind, 50% zijwind) 0 sec verloren laatste 5 km (30% zij-licht meewind, 70% voornl tegen) 38 sec verloren (2.9%) Conclusie bij een wind van 9 m/s komt mijn tijdverlies uit op circa 1.5% De zijwind blijkt hierin toch de grootste factor te zijn want echte tegenwind was er alleen tussen 9,2 en 10 km. Mijn inschattingen komen goed overeen met de formules (-9% tegenwind, +5% meewind, -1,5% zijwind)
    Reactie geplaatst op 16/11/15 om 17:20 uur
  • René
    11 Seconden langzamer dan vorig jaar. Tot de 10km vreemd genoeg exact even snel als vorig jaar.
    Reactie geplaatst op 16/11/15 om 16:13 uur
  • Mohammed Zemouri
    Wind was zeker een spelbreker gisteren. Met name de sterke zijwaartse wind in de afdalingen . Bijna 1 1/2 minuut langzamer dan de tijd van vorige jaar met voor het gevoel dezelfde vorm
    Reactie geplaatst op 16/11/15 om 12:06 uur
  • Ferry Hommerson
    Mijn ervaring: helaas het laatste stuk niet extra kunnen versnellen wat wel in de planning stond. Hierdoor niet de gewenste 1:04 kunnen lopen maar met 1:05 toch ruim 2 minuten van mijn PR afgelopen. Kan dus ook sneller dan eerdere jaren :-)
    Reactie geplaatst op 16/11/15 om 09:52 uur
  • Michel
    Mijn ervaring gisteren: ik wilde graag onder de 1:04 lopen, het werd 1:05:02. Vorig jaar liep ik 1:04:49, nu dus net iets langzamer. Wel was ik beter getraind dan vorig jaar, twee weken geleden liep ik nog een PR op de 10 km. Helaas gooide de wind roet in het eten. Volgend jaar weer een kans!
    Reactie geplaatst op 16/11/15 om 09:28 uur

Loopkalender

22
september