Hartfalen en hardlopen: Wat zijn de symptomen?

Door
Dr Hans Keizer
11 februari 2018 00:00
Hartfalen en hardlopen: Wat zijn de symptomen?

Een van de lezers en lopers schreef een brief naar ProRun n.a.v. zijn hartfalen en de daarop volgende by-pass operatie. In deze brief stelde hij dat hij zijn probleem niet tijdig had onderkent. Hij dacht, dat de pijn op de borst, die bij het inlopen langzaam weg trok, te wijten was aan conditie gebrek. Het is volgens hem daarom belangrijk om meer te weten te komen of je hart goed functioneert.


Wat is hartfalen?


Het hart en met name haar pompfunctie speelt een uiterst belangrijke rol in ons dagelijks leven en in het bijzonder bij duursporten. Als het hart niet in staat is voldoende bloed uit te pompen voor een bepaalde fysieke belasting, spreken we van hartfalen. Hartfalen blijft een heel belangrijke doodsoorzaak in alle geïndustrialiseerde landen. Met een 5 jaars overleving van slechts 50% overtreft het in ernst menige kanker. Anderzijds is een goed opgebouwde looptraining een probaat medicijn voor patiënten lijdend aan hartfalen. Om dat te begrijpen en op een goede manier in te spelen op de ziekte, moeten we eerst beschrijven wat hartfalen eigenlijk is.

Eigenlijk zegt de naam het al: De pomp faalt, waardoor het hartminuut volume (HMV: het volume bloed dat het hart per minuut uitpompt) niet aangepast is aan de behoefte van het lichaam. De oorzaak hiervan is een gedaalde contractiekracht van het hart. Op zijn beurt leidt dit weer tot een daling van de gemiddelde bloeddruk in de slagaderen. Daar de bloeddruk tijdens inspanning moet stijgen is dit een ongunstig effect.


Gevolgen van hartfalen


Aangezien er niets mis is met de skeletspieren, blijft de aanvoer van bloed uit de spieren echter blijft onveranderd. Hierdoor en door de afname van het slagvolume (door de gedaalde contractiekracht) zal de vulling van het hart verhoogd worden. Er blijft na elke slag meer bloed in het hart achter. Op hun beurt reageren de nieren op de verminderde vulling van de bloedvaten met het vasthouden van meer water (vochtretentie). Dit compensatiemechanisme alleen is onvoldoende om het HMV weer te normaliseren, maar het leidt ook tot extra rek van de verzwakte hartspier. Hierdoor komt die in een vicieuze cirkel: Verminderde contractiekracht veroorzaakt een gedaalde bloeddruk, de nieren houden vocht vast, waardoor de aanvoer van bloed naar het hart vergroot wordt. Hierdoor wordt de hartspier meer gerekt, zonder dat het slagvolume kan toenemen. Patiënten merken deze vochtretentie aan de gezwollen enkels. Dit gebeurt als de rechterkamer in zijn pompfunctie faalt.

Als de pompfunctie van de linkerkamer faalt, dan hoopt er bloed op in de long circulatie. Hierdoor stijgt de bloeddruk in de longen, waardoor vocht uit de bloedbaan naar de longblaasjes gaat. Dit geeft een verminderde gasuitwisseling (minder zuurstof opname), die de pompfunctie van de linkerkamer nog meer vermindert.


Andere symptomen


De verlaagde bloeddruk stimuleert het sympathische zenuwstelsel, waardoor de hartfrequentie toeneemt. In de spier zullen bloedvaten vernauwen. Door dit alles duiden mensen met een beginnend hartfalen hun situatie vaak als het gevolg van een afgenomen fysieke conditie. Ook de tragere daling van de hartfrequentie na inspanning wordt in dit licht gezien, evenals de benauwdheid tijdens inspanning. Inderdaad zal die enigszins afnemen na een warming-up, maar benauwdheid hoort nooit op te treden bij lichte inspanning. Een heel goede en betrouwbare methode om hartfalen in een vroeg stadium te onderkennen is een vertraagd herstel na inspanning (zie 'Wat doet lopen met je lichaam? Deel 2' ).


Oorzaken van gedaalde contractiekracht

Een daling van de contractiekracht van spieren is meestal te wijten aan een verminderde energiehuishouding. Immers bij elke contractie moet er voldoende snelle energie uit de splitsing van ATP (adenosine tri-fosfaat) naar ADP (adenosine di-fosfaat)  vrijkomen. Via aerobe wegen moet het ADP weer razendsnel tot ATP worden gevormd. Het lijkt er sterk op, dat de primaire oorzaak van hartfalen die verminderde energiehuishouding is. En juist dit is goed te trainen, ook bij patiënten met hartfalen. Daarover in het tweede deel.


Hans Keizer 


Hans Keizer (opleiding leraar lichamelijke opvoeding en geneeskunde) werkte 35 jaar als arts/fysioloog aan de universiteit Utrecht en Maastricht, waar hij in 1983 promoveerde. Hij was winnaar van de prijs voor Sportgeneeskunde, gasthoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Salzburg. Hij was een succesvol atletiektrainer, bondscoach/arts K.N.A.U. en bracht verschillende lopers naar de wereldtop. Hij heeft meer dan 120 wetenschappelijke publicaties op zijn naam.

  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur
 Dr Hans
Dr Hans Keizer
 Dr Hans  Keizer

Dr Hans Keizer

Redacteur

Heeft de opleiding leraar lichamelijke opvoeding en geneeskunde gedaan en werkte 35 jaar als arts/fysioloog aan de universiteit Utrecht en Maastricht, waar hij in 1983 promoveerde. Hij was winnaar van de prijs voor Sportgeneeskunde, gasthoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Salzburg. Hij was een succesvol atletiektrainer, bondscoach/arts K.N.A.U. en bracht verschillende lopers naar de wereldtop. Hij heeft meer dan 120 wetenschappelijke publicaties op zijn naam.

Verplicht Verplicht
Verplicht
  • Ray
    Is het ook mogelijk dat de hartspier "ontvet" na langere tijd ? En zou dit tot een verhoogde contractiekracht kunnen leiden ?
    Reactie geplaatst op 11/02/18 om 21:35 uur
  • Jacob
    Interessant verhaal, maar voor de gemiddelde lezer niet te volgen. Nu ben ik 46 jaar en loop 4 maal per week, variërend van 6-25 km. Mijn hartslag in mijn normale dagelijkse dingen ligt rond de 55. Bij een rustige duurloop van 15km. rond de 165. En maximaal is deze 195! Als ik de laatste reactie lees (Joop van Amerongen) dan moet ik me nogal zorgen maken. Ik bedoel hiermee te zeggen dat het overkomt als \"bangmakerij\". Dit omdat de inhoud teveel medische informatie bevat die de doorsnee Nederlander niet plaatsen kan, dit ondanks de beste bedoeling van de schrijver en van dhr. van Amerongen.
    Reactie geplaatst op 27/09/16 om 12:15 uur
  • Edwin
    Meestal haak ik bij de meeste artikelen af na 2 minuten lezen. Geen touw aan vast te knopen ....
    Reactie geplaatst op 19/06/16 om 16:02 uur
  • Siem Tesselaar
    Vraagje aan Joop van Amerongen: Hoe heb je je hartslag gemeten? Ik neem aan met een gewone hartslagmeter? Eén hartslag levert een ingewikkeld spanning-tijd grafiek op dat normaal gesproken als één puls door een simpele hartslagmeter geregistreerd wordt. Bij hartritme stoornissen kunnen er extra elektrische prikkels tussendoor komen waardoor één slag niet altijd meer als één slag geregistreerd wordt maar soms als twee slagen, zo heb ik me door de sportarts laten uitleggen. Je zou dus naar een sportarts moeten gaan waar je wel een stuk of tien sensoren op je lijf geplakt krijgt en dan jouw hartslagmeting vergelijken met de grafiek op het computerscherm of print. Je kunt daar de tussendoor prikkels ook goed op zien. Het zou me niet verbazen als jouw hartslagmeter gewoon wat meer registreert als de echte slagen. Bij mij was dat ook zo.
    Reactie geplaatst op 19/06/16 om 16:01 uur
  • Joop van Amerongen
    geachte, Dank voor dit verhaal. Reden van mijn reactie is het volgende. Nadat ik gestopt ben met mijn stichting URT(UtrechtsRunningTeam) heb ik snel nadat ik de stichting stop had gezet nogal wat problemen gehad. Van 35 uur per week trainingen, wedstrijden clinics en andere zaken van belang naar bijna niets meer. Dat heeft meer dan een jaar geduurd waar ikzelf ondanks de lichamelijke en geestelijke problemen zelf wel blijven sporten. Wat ik daarna heb over gehouden is Hartritme stoornissen. Veel mensen halen dit vaak door elkaar met jullie artikel. Mijn cardioloog heeft aangegeven dat ik alles mag blijven doen wat ik altijd al deed. Leeftijd is 74 jaar en ik sport 4/5 per week. Lopen, tennis en fietsen. Het enige wat nog merkbaar is mijn hartslag. Voor en tijdens mijn actieve atletiekcoach schap had ik in rust 38/39 slagen en een max van 175 bij b.v. de laatste km. tijdens een 10km. wedstrijd. Nu als ik een duurloop doe is de hartslag gewoon 10/15 slagen hoger. Ook mijn rust hartslag is nu gem. 10/12 sl. hoger. Dit is mijn reactie en hopelijk heeft iemand er iets aan
    Reactie geplaatst op 19/06/16 om 12:20 uur
  • Hebk
    Dus?
    Reactie geplaatst op 15/06/16 om 10:06 uur

ProRun loopclinics: Waar & wanner?

Loopkalender

20
augustus