Training

Training en bloedvaten

Door
Dr Hans Keizer
29 januari 2019 00:00
Training en bloedvaten
De meeste trainers en vele atleten weten dat regelmatige training een toename van haarvaatjes (capillairen) in de spieren veroorzaakt. Er komen dan meer capillairen om een spiervezel te liggen, waardoor de uitwisseling van zuurstof en voedingsstoffen enerzijds en de afvoer van producten van de spierstofwisseling anderzijds verbeterd wordt. En dat is gunstig voor ons als lopers!

Zo kan het aantal capillairen per vierkante millimeter door jarenlange duurtraining toenemen van 280-300 (ongetrainden tussen 20 en 30 jaar) naar 750-800!! Zelfs de spieren van getrainde ouderen (> 60jaar) bevatten nog 450-500 capillairen/mm2.  Maar dit is nog niet voldoende. Voor de capillairen geschakelde bloedvaten opereren als een soort ‘poortwachters’ voor de spierdoorbloeding. Gaat de poort wijd openstaan, dan worden alle capillairen doorbloed. Dit betekent, dat de aanvoer van zuurstof, glucose en vetzuren optimaal is.

Centrale en perifere bloeddruk tijdens inspanning

Als we het bloeddruk verloop bekijken, dan blijkt zij in de aorta en b.v. de armslagaders in rust zo’n 120/80 mm kwik te zijn (120 is de boven- of systolische druk, 80 de onder- of diastolische druk). In de ‘poortwachter’ vaten daalt de bloeddruk zéér sterk. Dat betekent, dat er weinig capillairen open gaan staan, omdat de druk eenvoudigweg te laag is. Tijdens inspanning gaat de bloeddruk stijgen. Waardes van 200 of meer voor de bovendruk zijn heel normaal. De onderdruk echter mag bij gezonde mensen niet gaan stijgen. We zien een daling bij goed duur-getrainden. Dit komt doordat de ‘poortwachter’ vaten open gaan staan (we noemen deze vaten dan ook: precapillaire weerstandsvaten). Bij goed getrainden betekent dit, dat de arbeid, die het hart moet leveren om het bloed rond te pompen, niet of nauwelijks toeneemt. En dit, terwijl het hartminuut volume 3-4 x of meer stijgt!

Dit duidt erop, dat er wat gebeurt met de bloedvatwand en/of de functie. Ofwel ze zouden elastischer moeten worden (de structuur verandert) ofwel door de inspanning makkelijker open gaan staan (de functie verandert). Het eerste is natuurlijk niet het geval bij ongetrainden. Maar door de toegenomen druk op de vaatwand komen er vaatverwijdende stoffen vrij, zodat er meer bloed door de ‘poortwachter’ vaten kan stromen. Voor structurele veranderingen van de bloedvatwand moeten we gaan trainen.

Functionele en structurele veranderingen van de bloedvatwand

Tinken en medewerkers (2008) onderzochten het effect van fiets en looptraining op de doorbloeding en functie van de arm-en beenslagaders. Zij lieten hun proefpersonen (jonge ongetrainde mannen) gedurende 8 weken, 3x per wek trainen (fietsen en lopen, elk 15 minuten) op ongeveer 70% VO2max. De proefpersonen werden elke 2 weken gemeten. Al na 2 weken bleek de doorbloeding van zowel de armslagader, als die van het been te zijn toegenomen. Ook de concentratie van vaatverwijdende stoffen, geproduceerd door de cellen van de binnenkant van het bloedvat, was toegenomen. Dus de bloedvaten reageerden beter op de door inspanning verhoogde bloeddruk.

Ander onderzoek (Dinenno et al., 2001 en Spence et al., 2013) liet zien, dat de diameter en elasticiteit van de dijbeenslagader na training toeneemt. Dus de structuur van het vat veranderde.

De intensiteit van de training is, zoals zo vaak, bepalend voor het effect. Tønna en medewerkers (2011) vonden, dat het effect van matige intensiteit belasting (30 minuten 70% van de maximale hartfrequentie) op de doorbloeding van het been zo’n 24 uur blijft bestaan, terwijl dit na een interval belasting (4 maal 3 tot 4 min 90-95%HFmax afgewisseld met 3 min 70% HFmax) 72 uur blijft bestaan.

Conclusies

Training verbetert zowel de structuur van de bloedvaten, als het vermogen zich acuut aan te passen op verhoogde bloeddruk met vaatverwijding. Hierdoor kan de spierdoorbloeding toenemen en daarmee zal zowel het aantal capillairen toenemen, alsmede de functionele toestand van het aerobe systeem. Ook hier blijkt, dat aerobe intervaltraining superieur is aan duurtraining met matige intensiteit. Het is dan ook aan te bevelen, om elke twee tot drie dagen een intervaltraining in te lassen. Niet alleen de spierdoorbloeding verbetert hierdoor, maar ook zal de 24-uurs bloeddruk meer dalen, een positief gezondheidseffect!!

Literatuur

Dinenno et al., Journal of Physiology 534: 287-295, 2001

Spence et al. , Journal of Physiology 591: 1265-1275, 2013

Tinken et al, Journal of Physiology 586: 5003-5012, 2008

Tønna et al., Journal of Strength Conditioning Research 25: 2552-2558, 2011
  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur
 Dr Hans
Dr Hans Keizer
 Dr Hans  Keizer

Dr Hans Keizer

Redacteur

Heeft de opleiding leraar lichamelijke opvoeding en geneeskunde gedaan en werkte 35 jaar als arts/fysioloog aan de universiteit Utrecht en Maastricht, waar hij in 1983 promoveerde. Hij was winnaar van de prijs voor Sportgeneeskunde, gasthoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Salzburg. Hij was een succesvol atletiektrainer, bondscoach/arts K.N.A.U. en bracht verschillende lopers naar de wereldtop. Hij heeft meer dan 120 wetenschappelijke publicaties op zijn naam.

Verplicht Verplicht
Verplicht
  • Martin Haster
    De laatste tijd heb ik regelmatig last van een slechte doorbloeding van mijn vingertoppen. Gevolg is hele bleke vingers. Ik loop 3 keer per week anderhalf uur ongeveer en algehele gesteldheid wordt regelmatig gecontroleerd op de bloedbank. Heeft iemand hier ervaring mee. Roosvise Ferro is mij aangeraden omdat het ijzergehalte in mijn bloed laag is. Daardoor werd ik al een keer afgekeurd bij de bloedbank. Maar heeft iemand een advies ? Lees het graag. Groeten. Martin
    Reactie geplaatst op 31/01/19 om 14:56 uur
  • Jan
    Nogal uitgesproken conclusie wanneer je kijkt naar wat er nu eigenlijk onderzocht is. Zeker wanneer je bedenkt dat 30 minuten op lage intensiteit een duurloop voor een startende hardloper is en dus weinig tot niet maatgevend voor een licht tot gevorderd loper.
    Reactie geplaatst op 17/05/18 om 13:47 uur

ProRun loopclinics: Waar & wanner?

Loopkalender

22
februari