X
COROS PaceWINACTIE
De COROS Pace
Lees op onze RUNTECH pagina wat dit horloge je allemaal te bieden heef. t 

Naam *
Verplicht
E-mail *
Verplicht
Verplicht
 

Verzuring en vermoeidheid bij duursport, deel 2

Door
Dr Hans Keizer
4 september 2018 00:00
Verzuring en vermoeidheid bij duursport, deel 2
In het vorige artikel stelde ik dat verzuring bij een halve of hele marathon op maximale snelheid maar een zéér ondergeschikte rol als oorzaak van vermoeidheid speelt. Maar is daar ook bewijs voor? 

Bloed melkzuur concentraties na verschillende loopafstanden

Als verzuring een grote rol zou spelen bij de vermoeidheid die we voelen na afloop van de wedstrijd, dan zouden de bloedmelkzuurwaarden hoog moeten zijn. Om dat te achterhalen hebben we bij Nederlandse toplo(o)p(st)ers direct na een wedstrijd bloed afgenomen (tabel).

Afstand (m)

Melkzuur (mmol/l)

Standaard

deviatie

Rust

1,2-1,9

 

100

  8,7

0,4

200

18,7

1,3

400

25,8

2,5

1500

15,6

1,7

5000

  8,2

1,6

10000

 3,8

0,4

42000

 2,5

0,2



Zoals je kan zien, stegen de waarden tot zij een piek bereikten bij de 400m, om daarna weer te dalen. Opmerkelijk waren de waarden van de marathon, die nauwelijks boven de rustwaarden uitkwamen. Alleen al dit suggereert een geringe bijdrage van het anaerobe systeem aan de energievoorziening van de werkende spieren. Maar wat is dan wel het probleem bij vermoeidheid na duurprestaties? Het antwoord vinden we als we naar de energielevering op spier(cel) niveau kijken.

Intensiteit en energie voor de spiercontractie

De directe energie voor onze spieren wordt geleverd door de afsplitsing van een fosformolecuul van het adenosine-tri-fosfaat (ATP) tot adenosine-di-fosfaat (ADP). De voorraad ATP is echter zéér beperkt en zou maar voor enkele seconden energie kunnen leveren. Dus moeten verschillende andere systemen ingeschakeld worden om van ADP weer ATP te maken. Dit kan anaeroob op twee manieren: 

*Door afsplitsing van een fosformolecuul van het creatine fosfaat (CP), dit levert energie voor ± 20-30 seconden. 
 
*Door glucose (afkomstig van spierglycogeen) af te breken, waardoor lactaat ontstaat.

Aeroob kan het ATP aangemaakt worden door de aerobe afbraak van vetzuren en glucose. Er is echter een heel duidelijk verschil in snelheid van ATP vorming uit al deze brandstoffen. Des te groter de voorraad, des te lager is de ATP synthese snelheid. Het mooiste voorbeeld hiervan zijn de vetvoorraden (trigyceriden) in de spiercel en het onderhuidse vet. De voorraad is, ook bij afgetrainde marathonlopers, vrijwel oneindig. Echter, de vetverbranding levert maar 50, 25 en max 5% van de energie/sec vergeleken met respectievelijk de aerobe en anaerobe afbraak van glycogeen en die van CP (tabel).

                Energiebron

Concentratie (µmol/g)

ATP productie (µmol/g/sec)

         ATP, CP

32

3-5

glycogeen --> melkzuur      

240

1,0

glycogeen + O2 --> CO2 + H20 

3000

0,5

Vetzuren + O2 --> CO2 + H20

oneindig

0,25


                
Tijdens elke loop, hoe kort en intensief ook, wordt het aerobe systeem aangezet. Dus in principe worden alle energieleverende systemen altijd benut, alleen hun procentuele bijdrage verandert met de intensiteit. Bij de sprint of een snelle start is de hoeveelheid benodigde energie per  tijdseenheid veel te groot om deze alleen te dekken via aerobe mechanismes, je moet dus wel anaeroob ‘bijspijkeren’. Dat betekent melkzuurvorming, want hiermee krijg je dus heel snel de nodige energie (ATP) voor de spiercontractie.  Bij een maximale 400m loop wordt het meeste lactaat gemaakt, dat mag duidelijk zijn. Maar, als je tijdens de hele of halve marathon over b.v. 200m flink moet versnellen of een heuvel op loopt, dan kan het  zijn dat het anaerobe systeem even moet bijdragen. Je produceert dan melkzuur en je spiercellen zouden dan een beetje verzuren. Maar is dat nu zo erg? Het antwoord is NEE. Melkzuur is ook een energierijk substraat, dat naar de bloedvaten rond de spier gaat, hierbij geholpen door speciale eiwitten die het over de celwand transporteren. Via het bloed komt het melkzuur in de hartspier, de type1 en 2A spiervezels van de benen en de niet werkende spieren waar het wordt geoxideerd. Er is echter een belangrijke voorwaarde die ervoor zorgt, dat dit daadwerkelijk gebeurt en dat is de mate van doorbloeding van de spier. Deze wordt natuurlijk weer bepaald door het aantal haarvaatjes rondom de type 1 en 2 spiervezels en de mate van ontspanning. En dit is weer afhankelijk van de juiste training.

Samenvattend: Na een halve- of hele marathon is de bloedlactaat concentratie veel te laag om van verzuring te spreken. Dit is dus niet de reden van loodzware, pijnlijke benen. In het afsluitende derde deel bekijken we waardoor die vermoeidheid dan wel wordt bepaald en hoe we hier iets aan kunnen doen.
  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur
 Dr Hans
Dr Hans Keizer
 Dr Hans  Keizer

Dr Hans Keizer

Redacteur

Heeft de opleiding leraar lichamelijke opvoeding en geneeskunde gedaan en werkte 35 jaar als arts/fysioloog aan de universiteit Utrecht en Maastricht, waar hij in 1983 promoveerde. Hij was winnaar van de prijs voor Sportgeneeskunde, gasthoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Salzburg. Hij was een succesvol atletiektrainer, bondscoach/arts K.N.A.U. en bracht verschillende lopers naar de wereldtop. Hij heeft meer dan 120 wetenschappelijke publicaties op zijn naam.

Verplicht Verplicht
Verplicht
  • Hans
    Beste Pieter, Je hebt gelijk vwb de H+ ionen, zie daarvoor artikel 3. Ik heb met het oog op onze lezers de zaak wat vereenvoudigt weergegeven. Er is over dit onderwerp nog veel meer te vertellen.
    Reactie geplaatst op 06/09/18 om 12:51 uur
  • Pieter Rijnders
    Beste Interessant artikel, maar het valt me op dat hier toch nog steeds de link gelegd wordt tussen lactaat (hetzij in de spieren of hetzij in het bloed) en ‘verzuren’. Dit terwijl het toch reeds lang geweten is dat het vooral de H+ ionen die van melkzuur afgesplitst worden net voor diffusie naar andere spiercellen (lactaat shuttle) of het bloed. Verzuring is daling van de pH in de spieren of het bloed en hangt af van in welke mate het lichaam H+ kan bufferen via oa HCO3- of bicarbonaat, CO2 kan wegwerken, ... Onderzoek heeft ook uitgewezen dat getrainde sporters tot zeer lang boven hun maximale concentraties lactaat volgens de maxLass uit een test kunnen presteren omdat enerzijds hun lactaat shuttle processen en Cori cyclus (lever) optimaal werken, maar anderzijds vooral omdat ze een enorme buffetcapaciteit hebben en zeer lang accumulerende H+ ionen kunnen neutraliseren... Geen verzuring is dus niet, geen lactaataanmaak, geen verzuring is geen daling van pH.
    Reactie geplaatst op 02/07/18 om 10:13 uur

ProRun loopclinics: Waar & wanner?

Loopkalender

19
oktober