X
COROS PaceWINACTIE
De COROS Pace
Lees op onze RUNTECH pagina wat dit horloge je allemaal te bieden heef. t 

Naam *
Verplicht
E-mail *
Verplicht
Verplicht
 

Verzuring en vermoeidheid bij duursport, deel 3.

Door
Dr Hans Keizer
5 september 2018 06:00
Verzuring en vermoeidheid bij duursport, deel 3.
In deel 1 en deel 2 van deze artikelen reeks hebben we gezien, dat de bloedmelkzuurconcentratie na een halve of hele marathon maar een beetje verhoogd is t.o.v. de rustsituatie. Dit spreekt dus tegen een grote invloed van verzuring na een duurloop als oorzaak van de loden benen. Is verzuring dan helemaal onzin? Ten dele! Maar er zijn andere veel belangrijke factoren die een rol spelen. Voor een goed begrip daarvoor moeten we eerst terug gaan naar een stukje basale spierfysiologie.

Prikkelbare cellen en energie
Spier- en zenuwcellen zijn prikkelbaar. Dit komt, daar spier- en zenuwcellen elektrisch geladen zijn. De binnenkant van de cel is ten opzichte van de buitenkant negatief geladen (-90mV). Men noemt dat de transmembraan potentiaal. Dit elektrische verschil tussen binnen- en buitenkant cel wordt veroorzaakt door talloze elektrisch geladen deeltjes (ionen) waarvan de concentraties binnen- en buiten de cel verschillen. Zo is de concentratie kalium (K+) en calcium (Ca++) binnen de cel hoger dan buiten, terwijl de concentratie van b.v. het natrium ion (Na+) buiten de cel hoger is, dan die er binnen (fig.1).  De cel probeert met allerlei mechanismen deze verschillen te handhaven.  Maar als de zenuw van de spier geprikkeld wordt, wordt de doorlaatbaarheid van de celwand plotseling veranderd en kunnen kalium en natrium ionen erdoor. Na+ stroomt de cel in, terwijl K+ naar buiten stroomt. Hierdoor wordt een actiepotentiaal gevormd, die zich razend snel over de lengte van de spiercel verspreid. De eerst negatief geladen cel wordt positief, men noemt dat de depolarisatie. De actiepotentiaal zorgt er tevens voor, dat calcium ionen uit hun opslagplaats (het sarcoplasmatisch reticulum, een soort netwerk, fig. 2) worden vrijgemaakt. Calcium bindt zich dan aan twee eiwitten (actine en myosine), waardoor de spier samentrekt. 

Direct na de actiepotentiaal moet de oorspronkelijke negatieve lading weer hersteld worden. Dus Na+ moet weer naar buiten, K+ naar binnen en Ca++ moet weer naar de opslag (het sarcoplasmatisch reticulum). Men noemt dit proces repolarisatie. Al deze processen, dus zowel de contractie als de relaxatie van de spiervezel, kosten energie. Allereerst zorgt de actiepotentiaal dat er energie voor de contractie wordt vrijgemaakt. Maar kost het reguleren van de ionen stromen energie met Na/K en Ca pompen in de cel energie. 

Hoe reguleert de spier zijn energieverbruik? 
Spieren zijn opgebouwd uit motor-units, groepen van spiervezels, die door één zenuwvezel worden geprikkeld. Hierbij word de alles of niets-wet gevolgd. Als bij de zenuwprikkeling een bepaalde intensiteit wordt gehaald zullen bepaalde motor-units niet en andere wel worden geactiveerd. De langzame motor-units worden al door een zwak zenuwsignaal geactiveerd, de snelle hebben een krachtiger signaal nodig. Het centraal zenuwstelsel kan de activatie van motor-units variëren, zodat de totale belasting voor een spier (b.v. de kuitspier)  gespreid wordt over die motor-units. In feite hebben we het hier over ontspanning en goede coördinatie van de loper, waardoor het optreden van vermoeidheid vertraagd wordt. Voorts kan de vuurfrequentie van de zenuwcel in het ruggemerg zodanig aangepast worden, dat precies die motor-units worden geactiveerd, die nodig zijn voor een bepaalde snelheid. Dit wordt op zijn beurt weer gereguleerd door de hersenen. Ook dit valt onder een goede coördinatie. Het is dus van het allergrootste belang, dat een lo(o)p(st)er leert om zelfs bij maximale snelheid de grootst mogelijke ontspanning aan te houden en alleen maar die spieren aan te spannen, die nodig zijn.

Melkzuur c.q. verzuring en vermoeidheid
In het stroomdiagram van artikel 1 staat onder ‘spiercontractie functie’ dat het metabolisme en de daarbij gevormde eindproducten een rol spelen bij spiervermoeidheid. Het belangrijkste daarvan is het  fosfaat ion (Pi), dat vrijkomt door de splitsing van ATP en CP (creatinefosfaat) in respectievelijk ADP en C. Het vermindert de contractiekracht- en -snelheid doordat er minder calcium wordt vrijgemaakt. Melkzuur of eigenlijk het daarbij vrij komende waterstof ion (H+) versterkt dat effect een beetje. Echter als het melkzuur snel uit de cel kan worden getransporteerd dan herstelt dat juist de contractiekracht zoals
vele recente onderzoeken aantoonden (o.a. Banschopp et al., 2012) !! 
Voor al deze ingewikkelde systemen is de uiteindelijke energieleverancier het intramyofibrillaire glycogeen. Dit voorraadje ligt dichtbij de contractiele eiwitten, het actine en myosine.

In het laatste artikel zal worden beschreven hoe een duurbelasting de verschillende glycogeenvoorraadjes uitput, wat training en voeding hieraan kunnen doen en wat het centraal zenuwstelsel (de hersenen) bijdraagt aan de vermoeidheid. 

Fig.1 Ionenconcentraties in het sarcoplasma en de ruimte tussen de spiercellen tijdens de depolarisatie t.g.v. een zenuwprikkeling, inclusief het bloed en/of de ruimte tussen de spiercellen. Het Ca++ komt in feite uit het sarcoplasmatisch reticulum, dat binnen de cel is gelegen (fig. 2). Dit is echter voor de duidelijkheid niet zo getekend. 



Fig. 2. Het buizenstelsel van de spiercellen.



  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur
 Dr Hans
Dr Hans Keizer
 Dr Hans  Keizer

Dr Hans Keizer

Redacteur

Heeft de opleiding leraar lichamelijke opvoeding en geneeskunde gedaan en werkte 35 jaar als arts/fysioloog aan de universiteit Utrecht en Maastricht, waar hij in 1983 promoveerde. Hij was winnaar van de prijs voor Sportgeneeskunde, gasthoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Salzburg. Hij was een succesvol atletiektrainer, bondscoach/arts K.N.A.U. en bracht verschillende lopers naar de wereldtop. Hij heeft meer dan 120 wetenschappelijke publicaties op zijn naam.

Verplicht Verplicht
Verplicht
  • Paul Markus
    kijk hier hou ik nou van: en dat van het ontspannen lopen: daar ben ik inmiddels ook van overtuigd.
    Reactie geplaatst op 05/09/18 om 21:13 uur

ProRun loopclinics: Waar & wanner?

Loopkalender

19
oktober