Training

Wat doet lopen met je lichaam? Deel 1

Door
Dr Hans Keizer
5 januari 2019 00:00
Wat doet lopen met je lichaam? Deel 1

Aanpassing van het lichaam aan accute inspanning


Als je begint met hardlopen zal je al vrij snel een groot aantal veranderingen in je lichaam kunnen opmerken. Deze veranderingen zijn op te splitsen in de veranderingen door je acute inspanning (je komt in beweging) en veranderingen door je training. De komende dagen zal  ik in een aantal artikelen  daar nader op ingaan.


Onthoud vast één ding: Trainen heeft alles te maken met het verstoren van het evenwicht in ons lichaam.


De lichaams'thermostaten'


Zoals net gezegd zal elke training, wil zij effect sorteren, jouw lichaamssystemen die betrokken zijn bij het hardlopen uit hun evenwicht moeten brengen. Ze moeten als het ware een beetje gepest worden, dus gestressed worden. Geen zorgen; deze vorm van stress is een volkomen natuurlijk, het hoort gewoon bij het leven.


Wat houdt die stress dan in?


Het beste is dat uit te leggen door de vergelijking te maken met de thermostaat van onze verwarming in huis. Als we die ingesteld hebben op 20 graden en de kamertemperatuur zakt, dan zal de verwarming automatisch aanslaan om weer op die 20 graden te komen. Het omgekeerde geldt natuurlijk ook.

Al onze lichaamssystemen hebben n.l. ook een soort thermostaat, die ook ingesteld staat op een bepaald niveau. Zo kennen we het temperatuur regulatie centrum en ook het hart- en ademhalingsregulatie-centrum. Deze centra zijn gelegen in onze hersenen.


Onze inwendige thermostaat zal snel reageren als we ons gaan inspannen. Immers, ongeveer 75% van de energie, die we genereren tijdens inspanning gaat verloren in warmteproductie. Dat betekent, willen we niet oververhit raken, dat het temperatuur regulatie centrum ervoor zorgt dat de huidvaten open worden gezet en de zweetklieren worden geactiveerd. Op die manier wordt voorkomen, dat de lichaamstemperatuur boven een fatale 41o C komt.


Ademhalingsregulatie centrum


Het ademhalingsregulatie centrum in de hersenen krijgt informatie over de O2 (zuurstof)en CO2 (kooldioxide) niveau van het bloed. Als b.v. het CO2  niveau, door de actiever werkende spieren en gewrichten, in het bloed toeneemt, zal je meer gaan ademen.  Hierdoor adem je de extra CO2 weer uit.


Zo zien we door toenemende inspanning  de ademhalingfrequentie stijgen van rond de 15 naar 30 teugen/minuut. De hoeveelheid lucht die je door de inspanning  inneemt per ademteug zal toenemen van b.v. 0,5 naar 1,5-2 liter of meer. Een maximaal ademminuutvolume (de hoeveelheid lucht die je in één minuut in-en uit ademt  kan bij gezonde jonge mensen gemakkelijk oplopen tot 100 l per minuut.


Hartregulatiecentrum


Het hart zal in eerste instantie door de inspanning een hogere slagfrequentie en groter slagvolume (dat is het volume bloed dat de linkerkamer per slag uitpompt) produceren . Deze toename wordt in werking gezet door het hartregulatie centrum.


Zenuwstelsel


In rust overheerst het parasympathische zenuwstelsel, dit is het zenuwstelsel wat rust en herstel regelt.  We hebben net gelezen dat zodra je begint te lopen, het hart meer bloed zal moeten uitpompen (hartfrequentie en slagvolume gaan omhoog). Dit  omdat er  o.a. voldoende zuurstof naar de spieren getransporteerd moet worden. Hierdoor stijgt de hartfrequentie b.v. van 70 naar 150 slagen per minuut.


De invloed van het parasympathische deel van het onwillekeurige zenuwstelsel neemt af, dat van  het sympathische  (is het deel van het  zenuwstelsel dat de organen zodanig beïnvloedt dat het lichaam arbeid kan verrichten) moet immers de overhand krijgen. Deze overgang vindt plaats rond een hartfrequentie van 120 slagen per minuut.


Het hartregulatie centrum(regelt de hartslag) krijgt niet alleen informatie uit de hersenen, maar ook uit de spieren en gewrichten. Deze informatie uit de spieren en gewrichten heeft als doel  om meer zuurstofrijk bloed naar de spieren te pompen. In rust pompt het hart zo'n 5 liter bloed per minuut rond, tijdens inspanning kan dat oplopen tot 15-18  liter per minuut. Bij top atleten kan dat zelfs oplopen tot meer dan 40 liter per minuut.


De volgende aflevering: Aan de hand van een beginnende loopster met licht overgewicht wordt gekeken naar de fysiologische veranderingen t.g.v. acute inspanning. 


  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur
 Dr Hans
Dr Hans Keizer
 Dr Hans  Keizer

Dr Hans Keizer

Redacteur

Heeft de opleiding leraar lichamelijke opvoeding en geneeskunde gedaan en werkte 35 jaar als arts/fysioloog aan de universiteit Utrecht en Maastricht, waar hij in 1983 promoveerde. Hij was winnaar van de prijs voor Sportgeneeskunde, gasthoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Salzburg. Hij was een succesvol atletiektrainer, bondscoach/arts K.N.A.U. en bracht verschillende lopers naar de wereldtop. Hij heeft meer dan 120 wetenschappelijke publicaties op zijn naam.

Verplicht Verplicht
Verplicht
  • Ken
    Ik zit nu na 2 weken rustig trainen terug op een trainingsafstand van 14 kilometer, een verdubbeling, dus gelukkig is er ook terug snel beterschap te merken qua uithoudingsvermogen. Mijn snelheid ligt wel nog steeds een pak lager maar die zal ook wel terug beter worden. Mvg
    Reactie geplaatst op 28/03/18 om 12:05 uur
  • Ken
    Beste Hans, bedankt voor je antwoord, dit is duidelijk.
    Reactie geplaatst op 28/03/18 om 12:00 uur
  • Hans Keizer
    Beste Ken, Ja helaas is inactiviteit in staat om je zorgvuldig opgebouwde conditie in korte tijd helemaal kwijt te raken. Het is n.l. zo, dat je spierstelsel continu wordt vernieuwd. Afhankelijk van de prikkels die het krijgt (geen of wel spieractiviteit) zal dat tot minder of meer spiermassa leiden. Maar ook je hartfunctie gaat achteruit. Dat betekent, dat het tijdens inspanning minder bloed kan uitpompen. Daar boven op vermindert het aerobe vermogen van je spieren en worden je bloedvaten stijver. Dit alles gaat heel snel. Een week bedrust leidt al tot heel duidelijke veranderingen. In het algemeen duurt de weg tot herstel door training even lang als de periode van inactiviteit. De bot- en perssterkte is ook afhankelijk van de belasting. Alleen duurt het veel langer voordat botten en pezen significant minder sterk worden.
    Reactie geplaatst op 26/03/18 om 20:04 uur
  • Jan Troost
    Gaat u ook nog de VO2 max behandelen. Met het verschil tussen de verschillende bepalingsmethoden.Bijv. de Astrand fietstest en de improved versie daarvan.
    Reactie geplaatst op 24/03/18 om 12:50 uur
  • Ken
    Hallo, gelden de veranderingen even sterk in de andere richting, namelijk bij een langere periode van inactiviteit? Ik ben een man van 37 en ik liep 5 maanden geleden nog 32 kilometer achter elkaar aan een tempo van 9.5 km/u, mijn 5 kilometer tijd was 23' en mijn 10 km tijd was 49'40. Na 4 maanden van vrijwel volledige inactiviteit was mijn niveau echter rampzalig achteruit gegaan en kon ik met moeite nog 7 kilometer lopen aan 6'20"/km en met een hartslag die 25 slagen per minuut hoger lag dan 4 maanden geleden. Buiten een griep die 3 weken heeft geduurd ben ik niet ziek geweest, maar ik heb 4 maanden zeer weinig beweging gehad. Hoe is zo'n drastische achteruitgang mogelijk? Ik ben echt geschrokken. De enige verklaring die ik kan bedenken is dat mijn lichaam mijn spieren heeft afgebroken voor haar energievoorziening, waardoor ik minder spiermassa heb en mijn spieren ook een pak minder efficiënt functioneren. Hopelijk is de sterkte van mijn pezen en botten nog gebleven. Gelukkig ben ik nu opnieuw aan het opbouwen maar het is niets te vergelijken met 5 maand geleden. Bedankt voor jullie meningen
    Reactie geplaatst op 21/03/18 om 10:48 uur
  • Peter Hezemans
    Dank voor de keuze van dit onderwerp! Ik was huisarts ( pensioen) de fysiologie van sporten in eenvoudige bewoordingen hebben artsen nodig om hun patienten te motiveren. Ook helpt het met het begrijpen wat een griepje en dus een periode zonder sport voor aanpassingen met zich meebrengt. Het zelfde probleem doet zich overigens voor bij een letsel, waardoor iemand 'even' miet meer kan sporten. Die fysiologische processen werden in de arts-opleiding überhaupt niet gedoceerd! Nogmaals dank!
    Reactie geplaatst op 21/03/18 om 09:36 uur
  • piemal
    hallo piemal
    Reactie geplaatst op 16/01/18 om 09:49 uur
  • Hans Keizer
    Mijn dank Thomas. Wat een slordige fout. Excuses voor het late antwoord. Ik zie het nu pas.
    Reactie geplaatst op 03/04/16 om 22:08 uur
  • Thomas Derz
    a.u.b. corrigeren: \"CO2 (stikstof) niveau\" in \"CO2 (carbondioxide) niveau\" of \'....koolstofdioxide...\'
    Reactie geplaatst op 16/11/15 om 11:39 uur


Loopkalender

25
juni