Het is de laatste jaren een veelbesproken onderwerp voorafgaand en volgend op grote hardloopevenementen: hitteberoerte. Met een verwachte verdere stijging van temperaturen zal dat niet minder worden. Thermofysioloog Coen Bongers van het Radboudumc beantwoordt vrijdag 10 april live op het Instagramkanaal van Radboudumc vragen over het onderwerp hitteberoerte bij hardlopers. Je kunt je vragen vooraf insturen (pauline.dekhuijzen@radboudumc.nl) of live stellen tijdens de sessie die plaatsvindt tussen 12:15 en 13:00 uur (https://www.instagram.com/radboudumc/).
Vaak goedgetrainde lopers
Als het over hitte en grote evenementen zoals bijvoorbeeld de Dam tot Damloop gaat, klinkt de redenering dat het vooral slecht voorbereide en dus matig getrainde lopers zijn die in de problemen komen. Wetenschapper Coen Bongers weerspreekt dat vooroordeel in de documentaire Oververhit van Omroep Gelderland. Het blijkt dat juist prima getrainde, jonge lopers het slachtoffer worden. Zoals de 25-jarige Jesper die vorig jaar in april vlak na de finish van de halve marathon in Enschede wordt getroffen door een hitteberoerte en komt te overlijden.
Het overlijden van Jesper, werkzaam bij Omroep Gelderland, vormde de aanleiding voor zijn collega’s van de regionale zender om een documentaire over het onderwerp te maken, waarin het onderwerp hitteberoerte vanuit allerlei hoeken wordt belicht. Aan het woord komen onder anderen drie vrienden van Jesper die op de fatale dag ook aan de start stonden, Djurre die tijdens de Dam tot Damloop in het ziekenhuis belandde en de man die tijdens de Enschede Marathon verantwoordelijk is voor de veiligheid van de lopers. Via hem krijg je als kijker een inkijkje in de maatregelen die worden getroffen om te voorkomen dat mensen bezwijken aan een hitteberoerte.
Wat kunnen we doen?
Interessant om te zien is hoe evenementen als de Enschede Marathon, de Dam tot Damloop en de Amsterdam Marathon zich voorbereiden op het fenomeen van de hitteberoerte. IJsbaden, natte en gekoelde handdoeken en een heel team van vrijwilligers op de finish die lopers scannen op alarmerende signalen zoals coördinatieverlies.
Ieder jaar belanden hardlopers in het ziekenhuis door een hitteberoerte tijdens hardloopevenementen. In sommige gevallen leidt dit tot blijvende gezondheidsschade of zelfs overlijden. Ondanks deze risico’s is er nog altijd veel onbekend over hitteberoerte, een aandoening die ontstaat wanneer het lichaam tijdens inspanning te veel warmte vasthoudt en de temperatuur in het lichaam tot boven de 40 graden oploopt.
Ook als het niet bloedheet is
Hoewel een hitteberoerte vaak wordt geassocieerd met extreem warme zomerdagen, kan oververhitting ook optreden bij lagere temperaturen. Dit gebeurt als het lichaam onvoldoende Hittewarmte kwijt kan. Het risico geldt voor iedereen, inclusief jonge en goedgetrainde hardlopers. Kenmerken van een mogelijke hitteberoerte zijn: een extreem warm gevoel tijdens de inspanning, hoofdpijn, duizeligheid of minder scherp zien, coördinatieverlies, je bent rood, maar zweet niet, misselijkheid.
Belangrijk om in dit kader te noemen: het is nog altijd honderd keer beter om wel te hardlopen dan het niet te doen. Sterker nog, hoe meer je loopt en hoe beter je leert je lijf te kennen, hoe beter je kunt aanvoelen of je een tandje terug moet schakelen. En de gezondheidsvoordelen van een hardlopend leven wegen veel zwaarder dan de zeer kleine kans dat je bezwijkt aan een hitteberoerte. Lekker blijven lopen, maar goed naar je lichaam blijven luisteren.
De documentaire Oververhit kun je hier zien.
Egon
Je hoort het inderdaad steeds vaker, de reden daarvoor kun je alleen maar naar gissen.
Dat het juist jongere lopers treft vind ik twijfelachtig (dan bedoel ik oorzakelijk) De gemiddelde leeftijd van marathonlopers was vroeger juist (veel) jonger dan nu het geval is.
De vraag is ook: wat is goed getraind? Je kan 3x per week hardlopen maar dat wil nog niet zeggen dat je klaar bent voor een marathon en 10km lopen in 40 min. ook niet.
Wat ik onverantwoord begin te vinden is dat de grote stadsmarathons steeds meer deelnemers toelaat. Meer lopers betekent ook meer uitvallers en met steeds minder verplegend personeel kan dat een groot probleem worden.
Als je nog nooit een marathon hebt gelopen dan zou je eigenlijk eerst een sportkeuring moeten doen en marathonorganisaties zouden dat moeten controleren. Een sportkeuring is geen garantie voor een goede afloop maar bijv. beginnend hartfalen wordt daar wel ontdekt en een goede sportarts kan ook zien of een marathon lopen onverantwoord is. Bloedonderzoek bij de keuring haalt ook nier- en leveraandoeningen boven water.
Een marathon lopen moet geen bucketlist dingetje zijn dat je even tussendoor doet.