Een wedstrijdje tegen een hamster? Dat moet lukken. Maar hoe zit het met een eekhoorn, een giraffe of zelfs een paard? De dierenwereld zit vol snelle lopers. Toch hebben wij mensen een bijzondere troef: ons uithoudingsvermogen.
Stel je voor: je staat aan de start van een hardloopwedstrijd. Naast je geen andere hardlopers, maar een rat, een eekhoorn, een paard en een giraffe. Tegen wie maak je een kans?
Waarschijnlijk minder dieren dan je denkt. Zelfs een eekhoorn kan een snelheid van zo’n 30 kilometer per uur bereiken. Dat is een tempo van 2:00 minuten per kilometer. Daar moet je behoorlijk hard voor trainen, als dat al mogelijk is.
Maar er is goed nieuws. Dieren zijn vaak fantastische sprinters, terwijl wij mensen juist verrassend goed zijn in het afleggen van lange afstanden.
Welk dier past bij jouw 5 kilometer-tijd?
De BBC dook in wetenschappelijke onderzoeken naar de snelheid van honderden diersoorten. Daaruit kwam een vermakelijke vergelijking naar voren: welk dier heeft ongeveer dezelfde topsnelheid als jouw gemiddelde snelheid op de 5 kilometer?
| 5 km-tijd | Snelheid | Vergelijkbaar dier |
|---|---|---|
| 40 minuten | 7,5 km/u | Woelmuis |
| 30 minuten | 10 km/u | Rat of hamster |
| 25 minuten | 12 km/u | Huismuis |
| 20 minuten | 15 km/u | Gestreept stinkdier |
Loop je de 5 kilometer in 30 minuten? Dan kun je jezelf dus vergelijken met een hamster. En wie onder de 20 minuten duikt, mag zich meten met een stinkdier. Dat klinkt misschien niet heel indrukwekkend, maar er zit een belangrijk verschil in deze vergelijking. Bij de dieren gaat het om hun maximale sprintsnelheid. Jij houdt die snelheid vijf kilometer lang vol. De hamster zou waarschijnlijk al lang zijn afgehaakt voordat jij de finish bereikt.
Voormalig olympiër Andy Baddeley, die ooit de snelste parkrun-tijd op zijn naam had staan met 13 minuten en 48 seconden, zou zich kunnen vergelijken met een langneuspotoroe: een klein, springend buideldier dat voorkomt in Australië en omgeving.
Zelfs Usain Bolt verliest van een giraffe
Usain Bolt bereikte tijdens zijn wereldrecord op de 100 meter een topsnelheid van ongeveer 44 kilometer per uur. Een snelheid waar de meeste hardlopers alleen maar van kunnen dromen. Toch zou zelfs Bolt het tegen veel dieren moeten afleggen. Een giraffe haalt bijvoorbeeld 57 tot 60 kilometer per uur. Een zebra kan ruim 70 kilometer per uur bereiken en een struisvogel zelfs meer dan 80 kilometer per uur. En dan hebben we het nog niet eens over de cheeta. Die kan ongeveer 93 kilometer per uur halen. Wel houdt een cheeta die snelheid maar enkele seconden vol. Een typische jacht duurt minder dan 200 meter. Een wedstrijd over 5 kilometer is dus een heel ander verhaal.
Waarom zijn de grootste dieren niet het snelst?
Je zou verwachten dat een groter dier met meer spiermassa automatisch harder kan lopen. Maar zo eenvoudig werkt het niet. Bioloog Myriam Hirt onderzocht met collega’s de loopsnelheden van ongeveer 350 landdieren. Daaruit bleek dat de grootste dieren niet noodzakelijk de snelste zijn. Een groot lichaam heeft namelijk meer tijd nodig om op snelheid te komen. En versnellen kost veel energie. Sommige grote dieren raken daardoor al vermoeid voordat ze hun theoretische topsnelheid kunnen bereiken.
Een Afrikaanse olifant kan ongeveer 35 kilometer per uur halen, maar heeft relatief veel tijd nodig om te versnellen. Over een korte afstand zou een uitstekende menselijke sprinter daardoor mogelijk kunnen winnen. Een olifant uitdagen voor een sprintje blijft overigens een onverstandig idee.
De mens is gebouwd voor de lange afstand
Op de sprint zijn we dus niet bepaald de sterren van het dierenrijk. Maar zodra de afstand langer wordt, veranderen onze kansen. Dat komt onder meer door de manier waarop ons lichaam warmte kwijtraakt. We hebben relatief weinig lichaamsbeharing en kunnen door te zweten efficiënt afkoelen. Daarnaast zijn onze spieren, pezen en lichaamsbouw geschikt om langdurig in beweging te blijven. Er zijn zelfs wetenschappers die vermoeden dat ons vermogen om lange afstanden hard te lopen mede is ontstaan doordat onze voorouders prooidieren over grote afstanden konden achtervolgen, totdat die uitgeput raakten.
Dat betekent natuurlijk niet dat iedere recreatieve hardloper zomaar een wild dier kan uitputten. Maar het verklaart wel waarom mensen relatief goed presteren op langere afstanden.
Kun je een paard verslaan op de marathon?
Een marathon tegen een paard klinkt als een verloren zaak. En meestal is dat ook zo. Toch wordt er in Wales jaarlijks een bijzondere wedstrijd georganiseerd: de Man versus Horse Marathon. Mensen en paarden leggen daarbij een heuvelachtig parcours van ongeveer 35 kilometer af. Meestal wint een paard. Maar niet altijd. Er zijn edities geweest waarin een menselijke hardloper als eerste over de finish kwam. Het terrein speelt daarbij een belangrijke rol. Op een vlakke ondergrond is een goed getraind paard doorgaans sneller, maar op een technisch en heuvelachtig parcours worden de verschillen kleiner.
Ook husky’s zijn indrukwekkende duurlopers. Deze honden kunnen enorme afstanden afleggen en zouden onder gunstige omstandigheden zelfs de snelste menselijke marathonlopers kunnen verslaan.
We zijn dus zeker niet de onbetwiste kampioenen van de lange afstand.
En wat als de wedstrijd nóg langer wordt?
Bij ultramarathons wordt het pas echt interessant. Mensen kunnen niet alleen lang blijven hardlopen, maar hebben ook het vermogen om bewust een tempo te kiezen, hun energie te verdelen en door te gaan wanneer het zwaar wordt. Denk aan ultralopers die honderden kilometers afleggen, soms dagen achter elkaar. Dat vraagt niet alleen om een goed getraind lichaam, maar ook om een flinke dosis mentale weerbaarheid.
Of dieren hetzelfde zouden kunnen, is moeilijk te onderzoeken. Een wolf of paard heeft immers weinig belangstelling voor een persoonlijk record op de 100 kilometer. Bovendien is het niet eenvoudig om dieren op een eerlijke manier met menselijke ultralopers te vergelijken.
Dus, van welk dier kun jij winnen?
Dat hangt vooral af van de afstand.
Op de 100 meter zijn we tegen verrassend veel dieren kansloos. Zelfs een boze eekhoorn zou je waarschijnlijk niet kunnen bijhouden. Op de 5 kilometer wordt het al interessanter. En op de halve marathon of marathon kunnen we dankzij ons uithoudingsvermogen behoorlijk wat dieren achter ons laten.
* Dit artikel is geïnspireerd op het BBC Future-artikel The animals you can’t outrun – and the ones you can van Richard Fisher. De snelheidsvergelijkingen zijn indicatief: maximale sprintsnelheden van dieren zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar met wedstrijdprestaties van hardlopers.
