Hardlooplegende Zatopek, het allergrootste trainingsbeest

Over Emil Zatopek doen prachtige verhalen de ronde. Die gaan over zijn bovenmenselijke vermogen om diep te gaan, over monsterlijke trainingssessies, maar ook over zijn warme persoonlijkheid en haast ongelooflijke medemenselijkheid. Wat er van al die verhalen precies klopt, valt niet meer precies te achterhalen. Wel staat vast dat de Tsjech van de late jaren veertig tot halverwege de jaren vijftig het mondiale langeafstandslopen domineerde en een absurd aantal titels en records bij elkaar liep.

De Spelen van Zatopek

Zoals aan de Olympiade van 1936 de naam van Jesse Owens is verbonden en aan de Spelen van 1948 die van Fanny Blankers-Koen, zijn de Olympische Spelen van 1952 in Helsinki de Spelen van Emil Zatopek. Zatopek won daar goud op de 5 en op de 10 kilometer. Pas tijdens het toernooi besloot hij ook mee te doen aan de marathon. Zijn eerste marathon. En ja, die won hij ook. In de loop van zijn carrière verbrak hij talloze nationale en internationale records op verschillende afstanden en hij won een astronomisch aantal wedstrijden. Hij liep achttien keer een wereldrecord en won vijf Olympische medailes, waarvan vier gouden.

Dat zijn de feiten. Minstens zo leuk zijn de verhalen die de ronde doen over Zatopeks training. Hij zou regelmatig op legerkistjes hebben getraind en af en toe hebben gelopen terwijl hij zijn vrouw meetilde. Of dat laatste ook echt gebeurde, laten we maar in het midden. Het trainingsmotto van de ‘Tsjechische Locomotief’ was in elk geval om zo goed en lang mogelijk met pijn om te leren gaan. “Pijn is een genadig iets; Als het lang genoeg ononderbroken voortduurt, verdooft ‘ie zichzelf.”

Lelijke stijl

Het zag er niet uit, het rennen van Zatopek. Tegenstanders, publiek en media vonden zijn prestaties dan wel indrukwekkend, maar de manier waarop hij zich over de baan en de weg bewoog vooral lachwekkend. Daar maakte de bescheiden Tsjech zich zelf niet druk over. Als ze wedstrijden zouden gaan beoordelen op schoonheid, ga ik aan mijn stijl werken, was zijn opvatting. Ondertussen bleef hij winnen.

Volgens de Amerikaanse hardloopschrijver en ‘performance coach’ Steve Magness was een typische Zatopek-training 5 x 200m, 20 x 400m en 5 x 200m met steeds 200 m dribbelen als herstel. Het is niet bekend hoe hard hij die 200s en 400s precies liep, maar Magness schat dat de 400s tussen de 67 en 77 seconden gingen. Die 77 seconden per rondje is maar 4 seconden onder het tempo van zijn snelste marathon (2:23:04).

Op gevoel

Het is nogal een ruime marge tussen 67 en 77 secondes, maar Zatopek zou zijn intervaltrainingen dan ook meer op gevoel dan op de klok doen. Voelde hij zich sterk tijdens een rondje, dan liep hij iets sneller, voelde hij het even niet, dan gaf hij wat minder gas. Best een goed idee. Naarmate zijn carrière vorderde en hij steeds meer gewend was aan grote trainingsvolumes, werden ook zijn trainingen nog omvangrijker. Hij zou op een gegeven moment zelfs trainingen van 20 x 200m, 40 x 400m en 20 x 200m hebben gedaan. Ook weer steeds 200 m joggen tussen de herhalingen. Lekker volumineus!

Het is voor de gemiddelde recreatieve loper niet erg verstandig om zo’n training te doen. Dat wil ik hier even gezegd hebben. Maar ik sluit niet uit dat ik die training zelf een keer ga proberen als lange wisselduurloop. Net als Zatopek, op gevoel versnellen. Twintig keer 200 meter. Veertig keer 400 meter en twintig keer 200 meter. Crazy.