Wat doet kou met je lichaam?

Door
Miriam van Reijen
13 november 2017 07:00
Wat doet kou met je lichaam?
Shutterstock
Trainen in de kou heeft zo zijn charmes. De prikkelend kou tijdens het lopen op je wangen is niet altijd onplezierig. Maar het is wel goed om je te realiseren dat de kou een grote invloed heeft op het functioneren van onze spieren én op de prestatie. Lees wat er in je lichaam gebeurt tijdens kou en hoe je jezelf hier het beste tegen kunt wapenen. Een gewaarschuwd mens telt voor twee!

Een daling van 7 graden kan fataal zijn

Wat voor de een comfortabel voelt is voor de ander al snel te koud. Kou kan dan ook het beste worden omschreven als een situatie waarbij de lichaamstemperatuur (normaal gesproken gemiddeld 37 graden) daalt en de homeostase (balans in het lichaam) wordt verstoord. Wind, lage temperaturen en vochtige lucht dragen bij aan kou. Een daling van slechts 2 graden in lichaamstemperatuur kan al voor problemen zorgen. Bij 30 graden bestaat er een aanzienlijke kans op overlijden.

Koude handen en voeten

Het lichaam gebruikt een aantal mechanismen om te voorkomen dat de lichaamstemperatuur daalt onder koude omstandigheden. Een van deze mechanismen is vasoconstrictie, letterlijk bloedvatvernauwing. Hierdoor kan er minder bloed naar de ledematen stromen en blijft het warme bloed dicht bij het lichaam. Met als gevolg de bekende koude handen en voeten. Een tweede manier om een daling in lichaamstemperatuur tegen te gaan is rillen. Rillen is niets anders dan het onvrijwillig en snel samentrekken van spieren. Dit kost energie en levert warmte op, tot wel vijf keer de normale waarden.

Meer en dieper ademhalen in de kou

Een andere reden waarom inspanning in de kou meer energie kost heeft te maken met je ademhaling. De verdamping van zweet op je lichaam zorgt voor afkoeling. Maar ook je ademhaling speelt hierbij een belangrijke rol. De lucht die je inademt bevat vocht. Vocht dat wordt verwarmd door je lichaam en weer wordt uitgeademd. De warmte die op die manier verloren gaat zorgt er ook voor dat je lichaam afkoelt. Als de lucht erg koud en erg droog is haal je meer en dieper adem dan bij warme, vochtige lucht. En dus verlies je meer warmte. In de bergen met koude en droge lucht kun je zo meer warmte verliezen via je ademhaling van door de verdamping van zweet.

Minder kracht in de kou

Voordat een spier samentrekt en kracht kan leveren moet er een signaal van de hersenen, via de zenuwbanen naar de spier gaan. Bij kou werken deze signalen minder goed dan onder warmere signalen. Hierdoor is het signaal dat spieren opdracht geeft samen te trekken minder snel en minder effectief. Met als gevolg een vermindering van kracht en moeite met het uitvoeren van fijne motorische handelingen. Wel eens geprobeerd met koude vingers een slot te openen? Bij ouderen reageert het zenuwstelsel minder snel op kou- of warmte. Hierdoor blijft de maximale kracht onder koudere omstandigheden bij ouderen beter gehandhaafd.

Springen en sprinten in de kou

Bij het leveren van maximale kracht zoals tijdens sprinten of sprinten moeten alle spiervezels gelijktijdig en volledig worden geactiveerd. Omdat juist deze snelle en volledige activatie gehinderd wordt door kou worden sprint- en springprestaties meer aangetast dan duurprestaties. Bij duurprestaties is er ook eerder sprake van een te hoge temperatuur die de prestatie belemmert. Zo laat een grootschalig onderzoek onder marathonlopers zien dat er snellere tijden worden gelopen bij een temperatuur van 5 graden. Bij temperaturen hoger dan 15 graden waren de meeste lopers aanzienlijk langzamer. De meeste sprinters functioneren pas goed bij temperaturen boven de 15 graden.

Rokers meer problemen in de kou

Dat roken een flink aantal nadelige effecten heeft op je gezondheid is niets nieuws. Maar wist je dat rokers ook meer problemen hebben in de kou? Waarschijnlijk heeft dit te maken met een slechtere conditie van de bloedvaten en dus minder mogelijkheid tot aanpassing in koude of warme omstandigheden. Ook alcohol heeft een negatieve invloed. Het remt de ril-reactie van het lichaam bij kou, verlaagt de lichaamstemperatuur en voorkomt dat je goed aan kunt voelen hoe koud je eigenlijk bent.

Dehydratie; ook in de kou!

Dat je voldoende moet drinken en het risico loopt op dehydratie in warme omstandigheden is algemeen bekend. Maar ook als het koud is moet je zorgen dat je voldoende vocht binnenkrijgt. Koude lucht is namelijk bij uitstek droge lucht. Koude lucht kan namelijk weinig vocht vasthouden. Dit kan ervoor zorgen dat je bij inspanning in de kou makkelijker vocht verliest (het zweet op je lichaam verdampt snel) én meer risico loopt op dehydratie. Bovendien zorgt kou ervoor dat je minder gevoelig bent voor dorstsignalen van het lichaam. 
  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur
Miriam
Miriam van Reijen
Miriam van  Reijen

Miriam van Reijen

redacteur

Studeerde Ontwikkelingseconomie in Wageningen en Bewegingswetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Na haar studie verlegde ze haar focus naar de atletiek en haalde als ambitieuze atlete in 2009, 2010, 2011 en 2014 het podium tijdens de NK-marathon en duathlon met een persoonlijke beste tijd van 2h41. Naast het lopen schrijft ze over voeding, hardlopen en training en schreef ze het Hardloperskookboek (AP, 2013). 

Verplicht Verplicht
Verplicht
  • Peter
    In de kou lopen is op zich prettig idd bij duurloop. Helaas geef je geen advies wat verstandig is om als loper te doen tegen de koude. Dik aankleden? Je lichaam insmeren met isolerende zalf? Of trotseren. Graag zou ik daar nog wat tips over lezen.
    Reactie geplaatst op 13/11/17 om 22:59 uur
  • dlp
    Bij koud weer zou ik vooral rustig ademhalen. Bij het te diep inhalen van te koude lucht kan je een lichte vorm van irritatie op de longen krijgen. Zelf al meegemaakt. Lees meer KLIK
    Reactie geplaatst op 04/08/17 om 14:07 uur
  • Derk
    tijd voor een lesje natuurkunde in dampen en vloeistoffen. Marjolein: vloeistoffen verdampen in een open ruimte. Per definitie. En: totdat ze hun verzadigingsdampdruk hebben bereikt. De rest van het water blijft dan water. Dat is per vloeistofsoort verschillend. Kwik is ook een vloeistof en heeft kwikdamp, maar er verdampt maar heel weinig van voordat in die ruimte de dampdruk verzadigd is. Die verzadigingsdruk is OOK afhankelijk van de temperatuur. Water van 0 graden heeft maar een heel lage verzadigingsdruk en er verdampt dus maar weinig water in een 0 graden ruimte. Hoe hoger de temperatuur, hoe meer water er extra in een bepaalde ruimte verdampen kan (in 1 liter, of in 1m3, of in jouw longen). Bij 100 graden is dat heel duidelijk: je houdt echt je vinger niet in de stoomstraal van je fluitketel. Het 100 graden water verdampt tot er 1 atmosfeer aan waterdampdruk is in de lucht/ die ruimte. Als die ruimte onbeperkt is (je hele huis), dan gaat die verdamping uit de theeketel oneindig door, tot de ketel leeg is. Maar dat is nog niet alles: Jouw keuken is geen 100 graden, die is 20 graden. Dus die 100 graden stoom komt in jouw 20 graden keuken. En dan condenseert er net zoveel stoom (tot mist) dan er MEER waterdamp dan de verzadigingsdruk (20 graden) is (en dat is veel!). Die teveel zijnde \"mist\" zie je. De echte stoom/ waterdamp zie je niet, is onzichtbaar, net als lucht. En iets verder omhoog verdampt die stoommist ook weer, omdat je keuken zo groot is, en lang de verzadigingsdruk niet heeft. Met andere woorden: als jij in de kou hardloopt ontstaat dat wolkje voor je mond, omdat je longen de verzadigingsdruk van 37 graden aan waterdamp maken in de ingeademde koude lucht, die jij weer uitademt in die veel koudere 5 graden buitenlucht. Dus: je ademt koude lucht in, die meestal onverzadigd is (of er moet mist zijn!), je verwarmt die in je longen, dan kan er water in verdampen (en dat doet \'t) tot de 37 gradendampspanning. Dan adem je weer uit, die lucht (met extra waterdamp) wordt weer 5 graden, en de extra waterdamp condenseert tot dat wolkje mist uit je mond. En dus: -heb je koude lucht ingeademd en warm gemaakt = koeling -ben je iets extra water uit je lijf (longen) kwijt door verdamping = koeling En dus ben je extra gekoeld. Koude lucht kan dus slechts weinig waterDAMP bevatten. Maar als je WARME lucht (met verzadigde waterdamp, dus uit je longen) uitademt (of fluitketelt) in een koelere lucht (dat gebeurt gewoon!), dat kan wel, mits dan het teveel aan damp tot mist condenseert, en dan kan koude lucht WEL meer WATER bevatten, zij het in druppeltjesvorm, mist (en de rest als verzadigde waterdamp). Mist, wolken, regen, het is hetzelfde, het een blijft in de lucht zwerven (mist), het andere valt uit een wolk naar beneden (regen). Ik hoop dat je het begrijpt, want dit soort zaken zijn belangrijk. Zulke praktijknatuurkunde moet veel beter uitgelegd worden, in het algemeen. Misschien een idee voor ProRun.nl Groet, Derk
    Reactie geplaatst op 18/01/16 om 17:23 uur
  • Dennis van Dalen
    Ik zou iedereen die huiver heeft voor kou eens willen verwijzen naar Wim Hof of de Gooise IJsmannen. Ik zit zelf 1 tot 2 keer per week in het koude water. Ook op zondag en dan loop ik daarna een uurtje hard. ik heb zelf nog nooit verschijnselen gehad die in dit artikel staan. Sterker nog, de koude reset mijn vasculaire systeem, zodat mijn lichaam weer dat moet doen waar het voor gemaakt is. lees eens wat over wat wel heet de Wim Hofmethode en probeer het zelf maar eens uit!
    Reactie geplaatst op 17/01/16 om 17:12 uur
  • Ko van der weijden
    Helemaal mee een Marjolijn, Bij koud weer is er minder vocht in de lucht dus bij in ademen komt er minder vocht in je longen maar dat is geen nadeel. Wel is het zo dat door de lage luchtvochtigheid bij koud weer je gemakkelijker je zweet omzet,door middel van verdamping, in afkoeling. Dit kan bij mensen die langzaam lopen tot onderkoeling leiden. Overigens is lopen in de kou met weinig kleding aan zeer gezond. Versterkt het afweer systeem. Bewezen door de \"ijs man\" Wim Hoff. Ben er ook mee bezig.
    Reactie geplaatst op 17/01/16 om 16:43 uur
  • Marjolein
    Als koude licht minder vocht kan opnemen (wat klopt), waarom zou het zweet op je lichaam dan sneller verdampen?
    Reactie geplaatst op 16/01/16 om 09:49 uur

Loopkalender

23
november