Begin 2022 kreeg ik een bericht van Walter van Gelderen. Of we eens samen een rondje konden lopen, want we hadden een zeker verwantschap. Ik was nieuwsgierig naar deze man; hij was toen al de 80 jaar gepasseerd, maar liep nog altijd met plezier en ambitie hard. Het werd een prachtige halve marathon tussen sneeuw en ijs in de omgeving van Schoorl. Daar schreef ik toen dit stuk over. In de onderstaande bespiegeling bekijkt Walter zelf zijn lopen en vooruit – zijn leven.
Lissabon, Fado, en de Marathon de Lisboa 2008.
Ik heb
als kind gerend
zoekend naar troost
Ik heb
als soldaat gerend
naar het niets
Ik heb
geleefd, gewerkt
het rennen gemist
En plotseling zestig jaar. Inhaaltijd.
Lid van Veteranen Nederland, baan- en duintrainingen. Veel wedstrijden gelopen, veel op podia gestaan. “Waarom loop je geen marathon?” wordt mij voorgehouden. Afgehouden: “Te blessuregevoelig!” Om vragers de mond te snoeren mij aangemeld bij het Dreamteam van Runnersworld. Getraind voor de Rotterdam Marathon, april 2006. Een belevenis. Overmoedig doel: 3:15. Doel niet gehaald 3:27.
Ik hoef mij niet meer te bewijzen! Heb laten zien dat ik het kan. Gewoon verder met rennen: 10 km onder 40’, Zevenheuvelenloop onder 60’, halve marathon onder 90’. Een tweede marathon, Utrecht 2007, zonder druk: 3:28. De vragen komen weer: “Nog eentje dan? “Waarom loop je geen marathons in het buienland?” “Weet je dat alle goede dingen uit drie bestaan?” De vraag “Nog eentje dan?” is raak. Ik beticht mijzelf van een onverzadigbare karakterstructuur.
Alcohol heeft daarbij de hoofdrol. Nog eentje dus. In plaats van een derde glas wil ik bij een derde marathon het glas laten staan. Een uitdaging van maanden of langer. Een uitdaging en een gevoel van een naderend afscheid. Niet alleen van het lopen van marathons, maar ook met het in gebruik zijn. Een onbestendig gevoel en een geromaniseerd verlangen naar vroegere tijden overvalt mij. Het zijn sentimenten die door de straten van Lissabon waaien, vertolkt worden door de Fado’s. Een centraal thema is de “Saudade”, het trieste verlangen naar iets ongrijpbaars. Naast het oproepen van nostalgische gevoelens, hebben de fado’s ook de functie de toehoorders even uit de werkelijkheid te laten stappen.
Het startschot werd gegeven door Carlos Lopes zelf. (1985 Rotterdam 2;07). Ik loop samen met loopmaat Erik ten Velde (48 marathons).
Hou niet van lopen op straten en vooral niet op straten met klinkers. De ongelijkheid geeft risico op struikelen. Ik slof te veel, val regelmatig. Deze marathon kent voornamelijk straten en veel tunneltjes onder de grote wegen, Lastig om het ritme vast te houden, De organisatie is leuk chaotisch. Afzettingen bedenken wij zelf. Geen bekertjes bij de drankposten maar alleen flesjes, later struikelflesjes. Bij 30 km heb ik het zwaar. Erik gaat er vandoor, wil graag onder 3:30 lopen. Rond 35 km haal ik Erik weer in, steken in de zij en heeft poosje gewandeld. Wij lopen samen de laatste kilometers en krijgen dezelfde tijd: 3:39:45, 2e en 3e bij M-60.
In de dagen na de marathon hebben wij Lissabon ontmoet. Hoogtepunten o.a. een wandeling door een van de oudste wijken in Lissabon, Alfama, en een bezoek aan een Fado avond. Een overweldigende ervaring waarin wij zijn meegenomen in de wereld van de Saudade.
Het is druk en rumoerig in het restaurant, wij worden vooraan aan een tafeltje geplaatst. Op het kleine podium zie ik een accordeonist, een gitarist en een vrouw. Plotseling gaan de lichten uit en worden kaarsen aangestoken. Het wordt stil. De zachte inzet van de accordeon en gitaar bezorgen mij kippenvel en ik word overspoeld door emoties die ik niet kan plaatsen en mij verwonderen.
Heeft de marathon van mij zoveel lijfelijke energie gevraagd dat ik mijn denken loslaat en open sta voor wat aan gevoelens bij mij opkomt? Ik hoor nu ook de zangeres. De tekst kan ik niet verstaan, wel de expressie, het non-verbale, de intonatie, de variatie in de stemhoogte, het contact met de toehoorders. Ik ging op in haar verhaal, ik ging op in het onvertaalbare Saudade.
Naschrift
Na deze marathon volgden nog veel boeiende en uitdagende evenementen waaronder Het Blauwe Uur in Schoorl, de alternatieve Halve van Egmond in Coronatijd, een gedeelte van de Dutch Coast Ultra Run by Night. En recentelijk Nederlands Kampioen M-80 op de baan en op de weg.
De Lisboa marathon heeft besluiten in de hand gewerkt. In 2010 ben ik definitief gestopt met alcoholgebruik, is het prestatief lopen veranderd in recreatief lopen, is het verlangen naar vroegere tijden veranderd in dankbaarheid.
Walter van Gelderen.
