Temperatuur en vermoeidheid

Door
Miriam van Reijen
25 juli 2019 00:00
Temperatuur en vermoeidheid
Het lichaam is nogal veeleisend. Een te koude, of te warme lichaamstemperatuur levert al snel problemen op. Een verschil van amper twee graden kan al zorgen voor enorme problemen. Met uitputting en het noodzakelijk stoppen van inspanning als gevolg.

Temperatuurhuishouding in een notendop

Bij inspanning komt ongeveer 75% van de energie vrij als hitte. Om te voorkomen dat je lichaamstemperatuur te veel stijgt gaat je lichaam aan de slag. Je bloedvaten verwijden zich waardoor het warme bloed naar de oppervlakte (huid) kan stromen om af te koelen en je begint te zweten. Zodra dit zweet verdampt op je huid koel je ook.

Te warm?

Is de buitentemperatuur echter te hoog, heb je onvoldoende vocht in je lichaam of kan je om een andere reden je hitte niet kwijt dat stijgt de lichaamstemperatuur. Een aantal tienden van graden is geen probleem. Stijgt de lichaamstemperatuur echter tot hoog in de 38 graden dan is dat voor veel mensen een reden om de inspanning te staken. Het lichaam geeft dan zoveel signalen dat de inspanning moet stoppen dat het vrijwel onmogelijk is deze signalen te negeren. Ook wordt het centrale zenuwstelsel direct beïnvloedt. Wanneer de temperatuur te hoog oploopt, daalt de aansturing van de spiervezels door het zenuwstelsel. Op deze manier remt het zenuwstelsel de hitte productie.

Topatleten beter bestand tegen hitte?

Goedgetrainde atleten hebben net zoveel last van de hitte. De hittestress (belasting van temperatuur op het lichaam) is niet anders dan bij ongetrainden. Toch zijn topatleten beter in staat de stopsignalen iets langer te negeren. Zij stoppen de inspanning met een lichaamstemperatuur die ongeveer een halve graad hoger ligt, rond de 39.5. Maar wellicht loper ze hierdoor een groter risico. Goedgetrainde atleten onderschatten namelijk hun lichaamstemperatuur. Er is een groter verschil in hun ervaren temperatuurbelasting en de daadwerkelijke belasting dan bij minder getrainde atleten. Dit betekent dat ze wellicht eerder het risico lopen de kritieke grens te overschrijden.

Te koud?

Ook een te koud lichaam functioneert niet goed. Wind, lage temperaturen en vochtige lucht dragen bij aan kou. Een daling van slechts 2 graden in lichaamstemperatuur kan al voor problemen zorgen. Bij 30 graden bestaat er een aanzienlijke kans op overlijden. Voordat een spier samentrekt en kracht kan leveren moet er een signaal van de hersenen, via de zenuwbanen naar de spier gaan. Bij kou werken deze signalen minder goed dan onder warmere omstandigheden. Hierdoor is het signaal dat spieren opdracht geeft samen te trekken minder snel en minder effectief. Met als gevolg een vermindering van kracht en moeite met het uitvoeren van fijne motorische handelingen. Wel eens geprobeerd met koude vingers een slot te openen?

Beïnvloeden van warmteperceptie

Je kunt je lichaam tijdelijk voor de gek houden door het lichaam te koelen. De meest effectieve plek om de perceptie van overhitting te beïnvloeden is je voorhoofd. Ook al daalt je lichaamstemperatuur amper als je je voorhoofd koelt. Het voelt wel zo.Voor even, in ieder geval. Waarschijnlijk komt dit omdat er op het gezicht meer receptoren bevinden die de hitte waarnemen.

Trainen tegen hitte

Als je voor een evenement naar een hele warme omgeving afreist kun je wel lichaam voorbereiden aan deze warme omstandigheden door hitte trainingen te doen. . Dit houdt in dat je 7-10 dagen in de hitte traint (als het buiten koud is; extra lagen kleding aan), 60 tot maximaal 100 minuten en voldoende blijft drinken. Na 10 dagen zal het lichaam eerder zweten, neemt het bloedvolume toe en bevat het zweet minder belangrijke elektrolyten (vooral natrium en kalium). Je hartslag zal ook minder toenemen tijdens inspanning in de hitte.
  • Deel dit artikel
  • Facebook
  • Twitter
  • LinkedIn
  • Google+
  • Mail dit artikel:
  • Mail
Auteur
Miriam
Miriam van Reijen
Verplicht Verplicht
Verplicht
  • omar el makhloufi
    ik word vermoeid bij koud weer. bij een temperatuur van 12 graden of lager moet ik altijd een muts dragen, anders word ik vermoeid. met vriendelijke groet. omar el makhloufi.
    Reactie geplaatst op 21/04/19 om 17:58 uur
  • Jan
    Beetje angstaanjagend geschreven artikel. Wat ik hierin mis is hoe snel de lichaamstemperatuur normaal stijgt, en hoe snel dat bij temperaturen zoals deze week zal gaan. In races is de WBGT een veel gebruikte factor, die wordt hier niet genoemd. Tot beschrijf je wat niet helpt (voorhoofd koelen), maar is het voor de lezer vooral interessant te weten wat WEL hier en nu helpt. De 7-10 dagen hitte training hebben we inmiddels allemaal al wel gehad denk ik. ;-)
    Reactie geplaatst op 23/07/18 om 11:06 uur
  • Henk Albers
    Is het ook nog zo dat de snelheid waarmee je loopt een rol speelt? Mij lijkt dat je bij een snelheid van 20 km/u meer afkoelt dan bij 8-9 km/u, maar ik weet natuurlijk niet of dat zo is. Dit zou een verklaring kunnen zijn dat een topatleet door die hogere snelheid meer afkoelt dan een langzame loper.
    Reactie geplaatst op 19/07/18 om 10:06 uur
  • Ronald Heus
    De ervaring van Henk klopt. Er zijn zelfs gevallen bekend van marathonlopers die een kerntemperatuur hebben van bijna 41grC. Dit kan omdat de geproduceerde warmte kan worden weggekoeld door de hoge zweetproductie en bijbehorende koeling door verdamping van het zweet (compenseerbare hittestress). Er ontstaat pas een probleem als warmteproductie en warmteafgifte niet meer in balans zijn (niet-compenseerbare hittestress). Verder wil ik graag ingaan op de vraag waarom goed getrainde atleten beter bestand zijn tegen de hitte. Dat heeft te maken het het feit dat fitheid vergelijkbaar is met gewenning aan hitte (acclimatisatie). Deze mensen beginnen bij een lagere kerntemperatuur te zweten waardoor de koeling eerder op gang komt. Bovendien is de zweetproductie beter verdeelt over het lichaam waardoor de koeling ook efficiënter kan plaatsvinden. Waarom goed getrainde beter bestand zijn tegen de hitte is dus wel degelijk te verklaren aan de hand van fysieke eigenschappen. Ook wil ik graag nog een opmerking plaatsen bij de effecten van koelen van het hoofd. Dit heeft ook te maken dat de hypothalamus de thermostaat is van het lichaam en door het hoofd te koelen verlaag je mogelijk de temperatuur van de hypothalamus een beetje, waardoor een signaal wordt afgegeven dat de temperatuur van het hele lichaam lager is dan die werkelijk is. M.a.w. kijk uit met koelen van het hoofd.
    Reactie geplaatst op 19/07/18 om 08:10 uur
  • Henk
    Mijn ervaring is dat een hogere lichaamstemperatuur niet direct een probleem hoeft te zijn. Regelmatig meet ik mijn lichaamstemperatuur na mijn training van gemiddeld bijna een uur. mijn looptempo ligt op 13 tot 14 km per uur. Mijn temperatuur is na de training meestal tussen 39,4 en 39,8 graden. Dit is ook zo in de winter, omdat ik dan meer laagjes aantrek. Bij temperatuur hoger dan > 12 graden loop ik in korte broek en shirt met korte mouwen. Ik voel mij daar goed bij. Wel is het belangrijk dat mijn hoofd koel blijft (geen felle zonnestraling) en dat ik voldoende heb gedronken van te voeren.
    Reactie geplaatst op 18/07/18 om 23:05 uur

Loopkalender

19
augustus