Deel 3: Diabetes en voeding rondom trainingen

Als diabeticus hoef je (intensieve) inspanningen niet altijd te vermijden. Wat vooral van belang is dat je goede controle houdt over je bloedsuikerspiegel

Hardlopen en diabetes, kan het? 

Als diabeticus hoef je (intensieve) inspanningen niet altijd te vermijden. Wat vooral van belang is dat je goede controle houdt over je bloedsuikerspiegel. Door regelmatig te controleren en bij te houden hoe je lichaam reageert op de inspanning weet je steeds beter hoe je voeding en medicijnen aan moet passen. Er bestaat geen standaard aanpak, belangrijker is om inzicht te krijgen in wat jij nodig hebt op welk moment.

Algemene voeding voor diabetici

Mensen met diabetes moeten extra op hun voeding letten om de bloedsuikerspiegel zoveel mogelijk in evenwicht te houden en overgewicht te voorkomen. Net zoals niet-diabetici wordt aangeraden 50-60% van de energie uit koolhydraten te halen, 10% uit eiwitten en minder dan 30% uit vet. Wel is het extra belangrijk dat de maaltijden goed over de dag worden verspreidt, er voldoende vezels worden eten, vet vooral in de vorm van gezonde, onverzadigde vetten (uit vis, noten, olijfolie) voorkomt en dat er wordt gematigd met suikers. Het is een fabeltje dat mensen met diabetes geen suiker mogen. Belangrijker is dat de inname van suiker met mate gebeurt. Diabetici moeten ook oppassen met alcohol. Gebruik van alcohol geeft namelijk een verhoogde kans op een hypo (een verlaagde bloedsuikerspiegel). Hoewel gezonde voeding in principe voldoende vitamine B12 levert kunnen diabetici die gebruik maken van het medicijn metformine een supplement nodig hebben. Dit medicijn remt namelijk de opname van vitamine B12.

Voeding tijdens het sporten 

Algemene richtlijnen gaan uit van 30-60 gram koolhydraten tijdens matig intensieve inspanning. Hoeveel energie er precies nodig is hangt af van de duur, het type inspanning en de intensiteit. Hoewel je ook als diabeticus gebruik kunt maken van deze richtlijnen zijn er een aantal zaken waar je rekening mee moet houden. Met name wanneer je pas begint met training is het goed om voor,tijdens en na inspanning je bloedsuikerspiegel te meten, bijvoorbeeld elke 30 minuten. Druivensuiker (bijvoorbeeld Dextro tabletten) kunnen een hypoglycemie voorkomen. Experimenteer met het reduceren van je insuline. Begin met 20% minder en voer dit, indien nodig, bij komende trainingen langzaam op. Houd ook rekening met de timing van je maaltijd voor de training. Wanneer je 30 minuten na een maaltijd gaat sporten zal insuline worden geactiveerd. Hierdoor kan het nodig zijn een grotere insuline-vermindering te bewerkstelligen.

Algemene richtlijnen

Wanneer je begint met inspanning daalt de hoeveelheid insuline in het lichaam. Geen of minder insuline kan zorgen voor hyperglycemie of keto-acidose. Bij teveel insuline kan er hypoglycemie ontstaan. Bij langere inspanning gaat de vetverbranding bovendien een grotere rol spelen. Hyperglycemie of keto-acidose kan met name ontstaan bij begin van inspanning, vooral wanneer de glucosewaarden hoger zijn dan 16 mmol/l. Naast regelmatige inname van energie is het ook belangrijk om voldoende te drinken. Dit voorkomt uitdroging. De onderstaande tabel geeft algemene (!) richtlijnen voor de koolhydraatinname tijdens inspanning.

Duur en intensiteit inspanningGlucosewaarden voor inspanningInname van extra koolhydraten
< 30 minuten of zeer lichte inspanning< 5 mmol/l

> 5 mmol/l

10-15 gram

geen

30-60 minuten matige inspanning< 5 mmol/l

5-10 mmol/l

10-16 mmol/l

> 16 mmol/l

30-45 gram

15 gram

geen

niet sporten

> 1 uur< 5 mmol/l

5-10 mmol/l

10-16 mmol/l

> 16 mmol/l

45 gram per uur

30-45 gram per uur

15 gram per uur

niet sporten

Naast deze algemene richtlijnen moet er nog op een aantal extra zaken worden gelet. De tijd tussen je insuline inname en de inspanning bepaalt voor een groot deel hoeveel koolhydraten je tijdens inspanning in moet nemen. Als je binnen 90-120 minuten na insuline inname begint met sporten is het mogelijk de insuline inname iets te verlagen en kan de hoeveelheid koolhydraten tijdens inspanning die nodig is afnemen.
Wordt er binnen 2 uur na een normale hoeveelheid insuline gesport dan kan de benodigde hoeveelheid koolhydraten juist toenemen. Ook de bloedsuikerspiegel voorafgaand aan inspanning heeft invloed op de hoeveelheid koolhydraten die moeten worden ingenomen. Als de suikerspiegel lager is dan 7 mmol/l wordt aangeraden een kleine snack te nemen met 15-30 gram koolhydraten. Is de suikerspiegel daarentegen > 10 mmol/l dan kan de inname van koolhydraten beter worden verlaagd. Wanneer er kort voor inspanning sprake is van een hypoglycemie dan is de kans op nog een hypo tijdens inspanning groter. Het kan nodig zijn om in dat geval tot 3 keer de normale hoeveelheid koolhydraten in te nemen om een hypo te voorkomen. Bij intervaltraining kan koolhydraatinname het ontstaan van zowel hypo’s als hypers verergeren. Tenslotte is het correct aanvullen van glycogeen (koolhydraten opgeslagen in de spieren) essentieel voor diabetici.

Nieuwe ontwikkelingen

Een nieuwe continue glucosemeter maakt het mogelijk om constant de bloedsuikerspiegel in de gaten te houden met behulp van een klein naaldje. Wanneer de spiegel te laag of te hoog is wordt er een alarm afgegeven. In combinatie met een implanteerbare insulinepomp die automatisch de bloedsuiker meet en waar nodig insuline afgeeft, kan dit betekenen dat in de toekomst het gebruik van een pomp of spuit onnodig is. Recent onderzoek heeft ook aangetoond dat inname van cafeïne voorafgaand aan inspanning de daling van bloedglucose. Bij patiënten met diabetes type 1 zou dit het voorkomen van hypoglycaemie tijdens en na inspanning verminderen.
Wanneer er ongepland wordt ingespannen zou de toevoeging van een 10sec maximale sprint voorafgaande aan inspanning een hypoglycemie kunnen voorkomen. Welke mechanismen hiervoor zorgen is nog niet bekend en het effect lijkt alleen effectief bij korte (20 minuten) inspanning op een lage intensiteit.

De beste looptips en inspirerende artikelen 2x per week in je mailbox?

Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief en mis niets!

Meer uit Gezondheid